Yakıt Tasarrufu Nasıl Yapılır

Yakıt Tasarrufu Nasıl Yapılır

Batının gelişmiş ülkelerinde ve ABD’de tüketilen tüm akaryakıtın dörtte biri otomobil, kamyon, tren, gemi ve uçak gibi ulaşım araçlarınca kullanılmaktadır. Ulaşım alanında şimdiye değin ön planda tutulan hız ve rahatlık yanında, yakıt arttırımı önemli bir konu olarak ele alınmıyordu.
Bugün en oburca yakıt tüketen araçlar arasında dev jet uçakları başta gelmektedir. Bu uçaklar yolcu başına her otuz kilometrede beş litre yakıt kullanmaktadır. Ve çoğu zaman da uçuşlarda yerlerin yarısı boş olmaktadır.
Kuşkusuz tarifeye uygun uçuşlar yapan uçakların her zaman dolu olacağını önceden kestirmenin olanağı yoktur. Uçak boş ya da dolu, tarifede gösterildiği saatte uçmak zorundadır. Bundan başka dünyadaki birçok havayolu firması yolcuları kendine çekmek için sürekli çaba harcamaktadır. Bunun sonucu olarak da bazı kent ve ülkeler arasında uçan uçaklar her zaman yerlerini dolduracak kadar yolcu bulamamakta ve dolayısıyla az yolcu için çok yakıt tüketmektedirler.
Bu gibi zarar eden durumları önlemek için şimdi çeşitli ülkelerin havayolları, aralarında anlaşarak uçuş tarifeleriyle programlarını değiştirme yoluna gitmektedirler. Yolcusu az bir uçuş yolundan vazgeçilerek, daha fazla yolcu alacağı bölgede çalışmakla uçak firmaları zarardan kurtulmanın yollarını aramaktadırlar. Bundan başka az yolcusu olan uçuş yollarında büyük uçaklar yerine daha ufakları çalıştırılmaktadır. Tüm bu önlemlerin amacı yakıt artırımı sağlamak ya da başka deyimle yolcu başına düşen yakıt ve öteki genel giderleri azaltmaktır.
Ulaşımda yakıt artırımı kilometre başına bir yolcu için ne miktar yakıt tüketildiği hesap edilerek belirlenmektedir. Böyle bir ölçüye vurulduğunda örneğin, orta boy bir otomobilin bir litre benzinle dört kişiyi bir kilometre götürmesi tutumlu kullanım sayılmaktadır. Ama aynı otomobil aynı uzaklığı yalnız bir şoförle aldığı zaman bu tutumlu bir kullanım değildir. Çünkü bu durumda harcanan yakıt dört kişi yerine bir kişi için tüketilmektedir.
Yakıtın verimli kullanılması demek, bir kilometrede yakılan benzinle en çok insan taşımayı bağdaştırmaktır. Bu açıdan en savurgan araba tipi tek kişilik bir yarış arabasıdır. Dört kişilik bir araba ise aynı benzinle bir kilometreye daha çok insan taşıdığından daha ekonomik sayılır.

Türkiye’de uygulanan dolmuş sistemi bu yüzden dünyada en ekonomik taksi taşımacılığına örnek olarak gösterilmektedir. Ama, gene de yakıt artırımı bakımından toplu taşımacılıkta büyük otobüs ve trenler en ekonomik sistemdir. Bir otobüs, oturarak ve ayakta ortalama 60 yolcu, beş vagonlu bir banliyö treni ortalama 300 kişi taşımaktadır. Başka deyişle kilometre başına tüketilen yakıt 1 km/60 ya da 1 km/300’dür. Öyleyse enerji artırımının önemli bir sorun olarak ele alındığı günümüzde en ekonomik davranış toplu taşımacılığı uygulamak olmalıdır.
Bu gerçekler ışığında, sınırlı yakıt kaynaklarını en verimli biçimde kullanmanın toplu taşımacılıkla mümkün olacağını kabul eden tüm dünya ülkeleri, otobüs, demir ve deniz yolları ulaşımını geliştirmek için yoğun çalışmalar yürütmektedirler. Bu çalışmalara koşut olarak Türkiye’de ülke çapında demiryolu taşımacılığını ve kentlerde de otobüs ve tren işletmeciliğini geliştirme doğrultusunda kararlar alınmıştır. Ancak, Türkiye’nin petrol bakımından dışa bağımlı olması ulaşım araçlarında kullanılacak yakıtın daha çok, kaynakları bol kömüre yönetilmesi öngörülmektedir.

Son birkaç yılda Amerika Birleşik Devletleri’nde, halkı özel otomobilleri yerine otobüs ya da minibüs kullanmaya yönelten çalışmalar hızlanmış bulunmaktadır. Bu sistemde yakın komşular işe gidip gelirken özel minibüs ya da otobüs bürolarının taşıtlarını ortaklaşa kullanmaktadırlar. Bu ortaklaşa toplu gidiş-geliş yöntemi şimdi ABD’ de yaygınlaşmaktadır. Gerçi bu tip taşımacılık otobüs ve minibüs işletmecileri için pek kârlı olmamaktadır ama, yöntemin yürürlükte kalmasını sağlamak amacıyla bazı yerel yönetimler, açığı para yardımıyla kapatmayı bile göze almışlardır. Hatta bazı eyalet yönetimleri genel taşıtlara binen yolculardan hiçbir ücret almamayı benimseyerek halkı özel arabalarını günlük işlerinde kullanmamaya özendirmektedirler. Böylece yakıtta artırım sağlanmakta, trafik sıkışıklığı giderilmekte ve arabaların harcadığı yakıtın hava kirliliği oluşturması önlenmektedir.
Aslında bugün artık en zengin ülkeler bile enerji artırımı konusunda en iyi uygulamanın uzak yerler için büyük uçak ve demiryolunun, kent içi ve dolayı için de otobüs ve gene demiryolunun olduğunu kabul etmişler ve o yönde hızlı çalışmalara çoktan girişmişlerdir bile.
Ne var ki en ideal sistem bile insanları kendi arabalarını kullanmaktan gene de vazgeçirememektedir. insanın kendi arabasında gezmesi hem rahat, hem zevkli bir şeydir. Gerçekte kişileri kendi arabalarını bırakmaya zorlamak gibi bir durum da yoktur ortada. Asıl sorun bireylerin arabalarından en iyi biçimde yararlanmalarını sağlayabilmektir. En iyi, en verimli biçimde araba kullanmanın bilinmeyen ne gibi yollan vardır acaba? Şöyle demek gerek; bu yolların hepsi bilinmektedir, ama hiçbiri uygulanmamaktadır. Bunların içinde komşular arasında araba sahiplerinin araçları ortaklaşa ve sırayla kullanma, motor bakımını özenle yürütme ve 80 km.’lik hız sınırını aşmama gibi konularda anlaşmaya varmak gibi noktalar vardır. Örneğin, dört kişi ayrı ayrı kendi arabalarını kullanmak yerine bir arabaya dört kişinin binmesi ortakların uymayı öngördükleri ilkelerden biridir.
Petrol kullanımı yaygınlaşmadan önceki dönemde otomobillerde akümülatörlü elektrik motorları kullanılıyordu. Bunlar hem temiz, hem de gürültüsüzdü. Petrol ürünü benzinin kullanılmaya başlamasıyla elektrik motorları bir kenara atıldı. Ama günümüzde başgösteren petrol bunalımıyla, elektrikle işleyen arabaları geliştirmek için çalışmalara yeniden başlanmıştır. Şimdiden deneysel nitelikte elektrikle işleyen otomobiller yapımına geçilmiştir. Bunların çoğalmasıyla yakın gelecekte yollar üzerinde benzin istasyonları gibi akü doldurma istasyonları her yerde kendini gösterecektir. Belki de bir gün benzin ve mazot yakan motorlar tamamıyle ortadan kalkarak yerlerini elektrikle işleyen akülü otomobillere bırakacaktır.

Yorum yazın