Türkiye Halk Bankası

Türkiye Halk Bankası, kısa adı halk bank, küçük ve orta büyüklükteki sanayicileri desteklemek amacıyla Ocak 1938’den bu yana etkinlikle bulunan mevduat bankası. Tüzel kişiliği olan, özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür. İlgili olduğu bakanlık Başbakanlıktır.

Başlangıçta, ancak Haziran 1933’te çıkarılan kuruluş yasasıyla kurulmuş halk sandıklarına kredi açabilen bankanın görevi Mart 1950’de, esnaflar, esnaf demekleri ve küçük sanat kooperatifi gibi esnaf örgütlenmeleri ile halk sandıklarının kredi gereksinimini karşılamak biçiminde belirlendi. 1963’te Ankara, İstanbul ve İzmir halk sandıklarını bankanın şubelerine dönüştüren düzenlemelerin ardından Halkbank KİT mevzuatına bağlı bir iktisadi devlet teşekkülü olarak etkinliğini sürdürdü. Son olarak Haziran 1984’te 233 sayılı kanun hükmünde kararnameye bağlandı. Ana statüsü Ekim 1984’te yürürlüğe girdi.

Halkbank’ın kaynaklarının en önemli bölümünü mevduatlar oluşturur. 1989 sonunda toplam kaynaklarının yüzde 61’ini mevduatlardan karşılayan banka bu mevduat büyüklüğüyle Türkiye’nin yedinci, kamu bankalannın ise dördüncü büyük bankasıdır. Banka kaynaklarının ikinci önemli bileşeni, Halkbank nezdinde hesabı tutulan ve kredilendirmede bankanın aracı rol oynadığı çok sayıdaki kamu özel fonudur. Bankanın bir başka önemli kaynağı da özkaynak-lar ile TC Merkez Bankası’ndan reeskont kredisi olarak kullanılan kaynaklardır. Öz-kaynaklar içinde başta gelen nominal sermaye 1982’de 5 milyar lirayken 1989’da 500 milyar liraya yükseltilmiştir. Banka özkay-nak büyüklüğü bakımından bütün bankalar arasında yedinci, kamu bankaları arasında beşinci sıradadır.

Halkbank Türkiye’de bankacılık sisteminin kullandırdığı mesleki kredilerin yüzde 99,5’ini sağlamaktadır. 1988’de bankanın ihtisas kredileri içinde yüzde 42 düzeyine ulaşan kamu özel fonlarından açılan kredilerin büyük bölümü organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi sitelerinde işyeri edindirmek için kullandırılmaktadır. 1988’de 782 kefalet kooperatifine üye 495.564 ortağa kredi olanağı sağlanmış ama ortak başına düşen ortalama kredi 474 bin lira gibi çok yetersiz bir düzeyde kalmıştır. İhtisas kredilerinin yüzde 35’ini oluşturan sanayi kredilerinin 1988’de yüzde 52,5’i küçük sanayi tesis ve işletme kredilerine ayrılmış, ama bu nitelikteki kredilerin yüzde 40’ı da orta ve büyük ölçekli sanayici kredisi olarak kullandırılmıştır. Kooperatif ve sanayi kredilerinin bankanın ihtisas kredileri içindeki payı daha büyüktür. Halkbank toplam kredi hacmi bakımından Türkiye bankaları içinde beşinci sırada gelirken kamu bankaları içinde üçüncü sırayı almaktadır.

Halkbank’ın 1989 sonundaki şube sayısı, biri Lefkoşa’da olmak üzere 667’dir. Ayrıca beşi Almanya’da, biri Hollanda’da olmak üzere 6 dış temsilciliği vardır. Banka aynca üç büyük kentte menkul kıymetler merkezi açarak Türkiye’de ilk defa bu konuda danışmanlık hizmeti sunmaya başlamıştır. Banka’nın iştirakleri arasında GIMA ve Türkiye Öğretmenler Bankası (TÖBANK) sayılabilir.

Etiketler:

Yorum yazın