Teşvik Edici Ücret Sistemi Nedir

Teşvik Edici Ücret Sistemi Nedir , Teşvik Edici Ücret Sistemleri Hakkında Bilgiler

İşçileri verimliliği artırmaya özendirmek amacıyla uygulanan ücret sistemidir.
Teşvik edici ücret sistemleri 3 grupta toplanın
• Parça başına ücret sistemi
• Götürü ücret sistemi
• Primli ücret sistemi.
• Kâra katılma
Parça başına ücret sistemi teşvik edici ücret sistemlerinin en eskisi, en basiti ve en fazla kullanılanıdır. işçinin ücreti üretim faaliyetinde bulunduğu zaman dikkate alınmaksızın, ürettiği parça sayısına göre hesaplanır. İşçinin ücreti ürettiği parça sayısı ile parça başına belirlenen ücret haddi çarpılarak bulunur. Pek tabii verimi yüksek olan ve aynı süre içinde daha fazla sayıda parça üreten işçinin ücreti, verimi daha düşük olan işçiden daha yüksek olacaktır. Ürettiği her bir parça için ücret alması işçiyi daha hızlı çalışmaya teşvik etmektedir. Dolayısıyla bazı yazarlar “parça başına ücret sisteminin” işçiyi takatinin üstüne çıkarak hızlı çalışmaya yönelttiğine dikkati çekmektedirler. Bunlara göre parça başına ücret sistemi işçiyi zorlayan ve çabuk yıpratan bir ücret sistemidir. Çünkü üretim miktarındaki artış veya azalmadan doğan kazanç veya kayıp, zaman esasına dayalı ücret sisteminde olduğundan farklı bir biçimde işçiye aittir.
Götürü ücret sistemi ise işçinin önceden saptanan bir ücret karşılığında belirli bir iş miktarını bitirmesi anlamına gelir. Bu sistemde süre dikkate alınmaz. İşçi, ücretini işin bitiminde alacağından, bir an önce işi bitirmek için verimini yükselteceği kabul edilir. Bu sistem fabrika sanayiinin yapısına uygun bir ücret sistemi değildir. Buna karşılık özellikle inşaat işkolunda çok yaygın olarak kullanılmaktadır.
Primli ücret sistemleri üretim miktarını artırmak, üretimin kalitesini yükseltmek, ham madde ve malzeme israfına engel olmak veya işçinin işe devamlılığını sağlamak amacıyla uygulanan teşvik edici ücret sistemleridir.
Primli ücret sistemlerinin genel amacı üretim miktarının artırılmasıdır. Ancak bazı hallerde üretimin artırılması yanında, üretilen malın standartlara uygun ve üstün kaliteli olması da işveren açısından önem taşır. Üretilen malın iç ve dış piyasalarda rekabet olanaklarına sahip olması belirli standartlara uygunluğuna bağlı ise bu takdirde kaliteli mal üreten işçiye normal ücretine ilâveten kalite primi ödenir. Bundan başka ham maddenin veya yan mamulün güç bulunduğu veya çok kıymetli olduğu hallerde, ham madde israfını önlemek için ham maddeden tasarruf sağlayan işçilere normal ücretlerine ek olarak prim ödenebilir. Ayrıca işyerine muntazam bir biçimde devamın özel bir önem taşıdığı işkollannda, örneğin yüksek firmalarda ve taşımacılık işkolunda işyerine devam konusuna titizlikle uyan işçilere devam primi ödenmesi işçileri dakik davranmaya özendirmektedir.
Uygulamada en fazla miktar esasına dayanan ücret sistemleri kullanılmaktadır. Saat başına standart üretim miktarı saptandıktan sonra bu miktarın üzerinde üretim yapan işçilere, mamulün kalite sinde bir bozulma olmaması koşuluyla prim ödenmektedir.
Uygulamada zamana göre ücret sistemleri ile üretim miktarına göre ücret sistemlerini birleştiren karma sistemler geliştirilmiştir. Genellikle bu sistemleri bulan mühendislerin adı ile anılan bu primli ücret sistemleri üçlü bir ayırıma tabi tutulmaktadır.
a) Ücretlerin üretim miktarı ile orantılı olarak arttığı ücret sistemleri. Parça başına veya standart saat başına ücret sistemleri buna örnek olarak gösterilebilir.
b) Ücret geliri üretim miktarından daha az artan primli ücret sistemleri. Bunlann en tanınmış olanları Halsey, Rowan, Barth ve Bedaux sistemleridir.
c) Ücret geliri ücretin miktarına göre daha fazla artan primli ücret sistemleri.
d) Ücret gelirinin üretim miktarına olan oranı çeşitli üretim kademelerinde değişen primli ücret sistemleri. Bunların en tanınmış olanları Taylor, Merrick Gant ve Emerson sistemleridir.
Söz konusu primli ücret sistemlerinin uygulanabilmesi için standart üretim miktarlarının belirlenmesi gerekir. Standart üretim miktarlarının saptanması için de işyerinde iş etüdlerinin yapılması zorunludur. Standart üretim miktarlarıı özellikle uygulanan üretim metodlarında değişiklik yapıldığı zaman, aynı usule uyularak yeniden belirlenmelidir. Üretim metodlarında bir değişme olmasa dahi, zaman ve hareket etüdlerini içeren iş etüdlerinin belirli aralıklarla yenilenmesinde yarar vardır. Böylece üretim standartlarının yeniden saptanması mümkün olacaktır.

Kâra katılma: İşletmenin ücretli personelinin normal ücretlerinden ayrı olarak, düzenli bir biçimde işletme kârından belli bir oranda pay alması anlamına gelir.

[Alm. Pramienlohnsystem] [Fr. Système des salaires à prime] [İng. Incentive wage system]

Yorum yazın