Talep elastikiyeti nedir – Talep elastikiyeti formülü

fiyat değişikliklerine müşteri kütlesinin atımlarını azaltarak veya artırarak gösterdiği tepki derecesini ifade eden terimdir.
Pahalılanan malın daha az satıldığı’ve ucuzlayan mala rağbetin arttığı eskidenberi bilinen bir olaydı.
Fransız iktisatçısı Augustin Cournot, 1838 de talep elâstik!iği ile firmanın toplam geliri arasındaki ilişki üzerinde durmuştur. Talep edilen mik-tardaki değişikliği &q, fiyat değişikliğini Ap ile belirtmiştir. Değişiklikten önceki satış hacmini q ve fiyat rayicini p ile göstermiştir. &q/Ap yi tah-lillerinde karşılaştırmıştır. Fakat bu iki oranı birbirine bölerek elâstikliği ölçmeği düşünmemiştir.
1848 de, John Stuart Mili, fiyat ve talep değişiklikleri ilişkisini tahlile çalışmıştır. O da, talep elâstikliği terimini kullanmamış ve ölçmeğe teşebbüs etmemiştir.
Elâstiklik terimini ilk defa 1885 de Alfred Marshall kullanmıştır. Aqfq Q Ap/p ye bölerek talep elâstikliğini bulmuştur.
Talep elâstikliğinin formülü, şöyle ifade edilebilir: i t
e —•
Bu formülde;
e, talep elâstikliğidir.
t, talep miktarındaki değişiklik yüzdesidir, yahut Aqr/<7 dür.
f, fiyat değişikliğinin yüzdesidir, Ap/p dir.
Bir nümerik örnek verelim.
Talep miktarında 2 OOO den 1600 e iniş, yani 400 adedlik bir değişiklik olsun. Aq/q nün rakamla ifadesi 400/2 000 veya 0.2 dir.
Fiyat 300 den 330 a çıkmışsa. Ap/p nin rakamla ifadesi 30/300 veya 0.1 dir.
Fiyat %10 pahalılanınca, talep %20 daralmıştır. Talep elâstikliği %20/%10 = 2 dir.
Fiyat arttığında talep daraldığına veya talep
genişlediğinde fiyat ucuzladığına göre, elâstikli- ğin değerlendirilmesinde &q veya nin eksi işareti taşıması gerekeceği açıktır. Diğer bir deyimle, yukarıkf nümerik misalde, talep elâstik- liği rakamının —2 şeklinde yazılması doğru olacağı düşünülebilir. Ancak günümüzün iktisatçıları, eksi işaretini koymağa genellikle lüzum duymamaktadırlar.
Talep elâstikliğine 136 No. lu şekilde üç örnek verilmiştir. DE, bir talep eğrisidir. BC. talep eğrisine A noktasında teğet'tir. AC/BA, talep eğrisinin A noktasındaki elâstikliğidir.
Talep elâstikliği 1 e eşit, 1 den büyük veya 1 den küçük olabilir. Ayrıca tersine elâstiktik denilen durumlarla karşılaşılabilir.
AC/BA = 1 olduğu vakit, miktar ve fiyat değişiklikleri birbirine eşit orandadır. &q/q = &p/p dir.
A'C'IB'A’y 1 olduğunda, talep elâstiktir. Talep elâstikiyetinin derecesi, 1 den yüksektir. Yüksek talep elâstikliğinde. alıcının fiyat değişikliğine tepkisi kuvvetlidir. Talep miktarındaki değişiklik oranı, fiyatların değişiklik oranından fazladır. AAp/p dir. Modele göre, A nın altındaki bütün noktalarda, elâstiklik 1 den yüksektir. E noktasında, talep eğrisi yatay eksene paralel yönde bulunduğundan, elâstiklik sonsuzdur. Pahalı- lanan malın yerine aynı ihtiyacı karşılayacak bir eşi, bir benzeri veya bir başkası ikame edilebili- yorsa, talep elâstikliği yüksektir. Tam rekabet koşullarında, tek firma açısından talep elâstikliği sonsuzdur.
A”C”/B”A”<1 olduğunda, mal talebinin elâstikliği zayıftır. Elâstiklik. 1 den küçüktür. Düşük veya zayıf talep elâstikliğinde, alıcının fiyatlara tepkisi hafiftir. Talep miktarındaki değişiklik oranı, fiyatın değişiklik oranından azdır. &q/q<i&p/p durumu ile karşılaşılır. Pahalılanan malın yerine ikame imkânı sınırlı ise, talep elâstikliği genellikle 1 in altındadır. Tüketicinin bütçesi bakımından önem taşımayan bazı harcama konularında da, talep elâstikliği zayıftır. Şekildeki A nın üstündeki .bütün noktalarda (örneğin A") talep elâstikliği 1 den azdır. D noktasında, eğri dik eksene paralel olduğundan ve fiyat değişse bile talep aynı kaldığından elâstiklik sonsuzdur.
Giffen Etkisinde görüldüğü gibi, bazan talep elâstikliği tersine dönebilir. Bu takdirde, pahalı- lanan malın talebi daralacağı yerde, artar. Bu duruma, tersine elâstiklik veya tersine talep elâstikliği denir. Gösteriş maksadile tüketimde de, tersine elâstiklik örneklerine rastlanabilir.
Talep elâstikliği zayıf olduğu vakit, fiyatın yükselmesine paralel olarak iirmanın toplam geliri yahut toplam gayr/ safi hasılâsi artar. Kuvvetli olduğu vakit, aynı etki ters yönde işler.
Firmanın marjinal geliri pozitif olduğu durumlarda, satışın çoğalmasına paralel olarak toplam getir artar ve daralmasına paralel olarak azalır. Pozitif marjinal gelir artışı, talebin elâstik olmasına bağlıdır. Negatif marjinal gelir artışı, yani fiyat yükselirken toplam gelirin büyüdüğü durumlar ise, talep elâstikliği zayıf bir malın piyasasına özgüdür. Talep elâstikliği 1 olduğu vakit, marjinal gelir sıfırdır.
Almancası : Nachfrageelastizitat.
Fransızcası : élasticité de la demande.
İngilizcesi : elasticity of demand.
(Bk; giffen etkisi, aşağı mallar, tersine talep elâstikliği, nokta elâstikliği, yay elâstikliği).

Yorum yazın