Tahvil Kalemi nedir

Tahvil Kalemi nedir

Tahvil Kalemi, nİşan kalemİ ya da KESE kalemİ olarak da bilinir, Osmanlı Devleti’n-de boşalan kamu görevlerine atama işlemlerinin yürütüldüğü Divan-ı Hümayun kalemlerinden (aklâmj*]) biri.

Osmanlı Devleti’nde boşalan kamu görevlerine atama yapılmasına tahvil denirdi. Mevali denen eyalet ve sancak kadılarıyla vezir, beylerbeyi ve sancakbeylerinin atanma işlemleri Tahvil Kalemi’nde yürütülür, zeamet ve tımar verilenlerin kayıtları da burada tutulurdu. Mütevelli, esnaf kethüdası gibi görevlilerin onayları da Tahvil Kalemi’nden çıkardı.

Bir tımar tahvili için, öncelikle alay beyinin istekte bulunması, bunun sadrazamca incelenmesi ve belge üzerine gerekli havalenin yapılması gerekirdi. Ardından Defterhane’de tımarın daha önce kimin üzerinde olduğuna, yıllık gelirine, başka birisine tahvilinin söz konusu olup olmadığına bakılırdı. Daha sonra işlemler Tahvil Kalemi’n-de bir kez daha incelenir, reisülküttab aracılığıyla sadrazama sunulurdu. Sadrazam uygun görürse Rüus Kalemi’nde berat yazılarak tahvil işlemi tamamlanırdı. Beylerbeyleri ve sancakbeyleri, kendi bölgelerindeki boşalan tımar ve zeametler için uygun gördükleri kişileri “tezkire” vererek İstanbul’a gönderirler, bu kişiler de Tahvil Kalemi’nde işlemlerini izleyerek berat alırlardı. Kalemdeki yazıcı ve mümeyyizlerin amiri tahvil kesedarıydı. Kalemdeki her işlem için 20 paradan 2 kuruşa kadar değişen resim alınır, bunun bir bölümü Divan-ı Hümayun’daki bütün yazıcıların amiri olan ıeisülküttaba ayrılır, kalanı da kalem görevlileri arasında paylaştırılırdı.

Tahvil Kalemi, Divan-ı Hümayun’un işlevini yitirmesinden sonra da önemli bir büro olarak Bâbıâli’de yerini korudu. Mansıb ve payelerle arpalıkların verilmesi, bazı ordu ve tımar beratlarının yazılması, mülkname ve muafname denen belgelerin hazırlanması bu büroda yürütüldü. Tahvil Kalemi’nde tutulan defterlerden günümüze ulaşanlar tarih araştırmalarında önemli kaynak olarak kullanılır.

Yorum yazın