Standart maliyet nedir – Standart maliyet sistemi

fiilî maliyetlerle karşılaştırıldığı zaman mukayese, ya da verimlilik ölçüsü olarak kullanılan, bu özelliklerile maliyet kontrolüne temel teşkil eden ve fiilî maliyeterin ortaya çıkmasından önce, gelecek zamanın şartları altında maliyet seviyesinin ne olması gerektiğini gösteren maliyet tahminleridir. Bu anlamda standard maliyetler, fiilî sonuçların etkenliğini ölçmek ve ölçüden sapmalarla ilgili sorumlulukları tesbit etmek amaçlarıyla kullanılan ölçü birimlerini temsil etmektedirler.
Bir sistem olarak Standard maliyet muhasebesi, maliyet inceleme ve kontrolü alanında dikkatlerin önemli ayrıcalıklar (istisnaî durumlar) üze-rinde toplanmasını ve çabaların sadece verimsizlikler (verim düşüklükleri) ve düzeltilmesi gerekli olan faaliyetler üzerinde yoğunlaştırılmasını sağlayacaktır. Bir kayıt düzeni olarak Standard maliyet muhasebesi, her imalât partisi ve üretim seviyesi için ayrı ayrı maliyet hesaplanmasını gerektiren parti maliyetleri usulünden daha az masraflıdır. Bir Standard maliyet sisteminden en iyi şekilde yararlanabilmek için, önceden tesbit edilen Standard maliyetlerin sık sık değiştirilmemesi, diğer deyişle, sadece hammadde ve işçilik maliyetlerinde, ya da faaliyet şartlarında önemli değişiklikler olmadıkça değiştirilmemesi gereklidir. Önceden tahmin edilen maliyet seviyeleri ile sonradan fiilen gerçekleşen maliyet seviyeleri arasında hemen her muhasebe döneminde farklar (variances) ortaya çıkacaktır. Mevsimlik ya da diğer genel ekonomik nedenlerle ortaya çıkacak bu maliyet farkları, Stan-dard maliyet muhasebesinde, dönem sonuna kadar ayrı hesaplarda muhafaza edilir ve dönem sonlarında bir genel faaliyet masrafı olarak kâr- zarar hesabında işleme tâbi tutulur. Standard maliyet sisteminde, maliyet sistemi ile finansal tablolar (bilânço ve kâr-zarar) birbirine bağlı (entegre) olması hali, tercih edilmelidir.
Standard maliyet, tahminî maliyetin özel bir şeklinden ibarettir. Tahminî maliyet, genel olarak, işletmelerde söz konusu olabilecek bütün maliyet tahminlerini kapsamına almakla birlikte, Standard maliyet teriminin ön gördüğü ve uygulamalarda tâbi tutulduğu özel merasim ve teknik hesaplama usullerini ifade etmek için yeterli bir terim değildir. Tahminî maliyetler, bütün maliyetlerle ilgili gelişigüzel, ya da teknik şekilde hesaplanan ve uygulamalarda sık sık ve çok çeşitli değiştirmelere tâbi tutulan maliyetleri ifade ettiği halde, Standard maliyetler nisbeten uzunca sürelerle değiştirilmeden uygulanırlar ve onların değiştirilebilmeleri için, yukarda belirtildiği gibi, ya yeni ortaya çıkan çok önemli ekonomik şartlar nedeniyle maliyet seviyelerinde büyük değişmeler, ya da imalât metodlarında büyük yenileştirmeler ortaya çıkmış olmalıdır. Tahminî maliyet sistemlerinin çoğunda, asıl önemli olan fiili maliyetlerdir. Standard maliyet sistemlerinde ise, Standard maliyet seviyelerinin tesbit edilmesile, daha sonra ortaya çıkacak fiilî başarı seviyeleri ile karşılaştırılmak üzere olması ~erekene (ideale) daha yakın bir başarı ölçüsü elde edilmiş olacaktır.
Standard maliyetler, hesaplanma ve kullanma şekillerine göre, temel. cari, ideal, normal, mükemmel gibi sıfatlarla nitelendirilebilirler.
Temel Standard maliyetler, carî Standard maliyet ve aynı zamanda fiilen gerçekleşmiş fiilî
maliyet seviyelerile karşılaştırılmak üzere önceden hesaplanmış olan, zaman zaman baş vurulan ve çok az değişen önceden teknik usullerle tesbit edilmiş tahminî maliyet seviyeleridir. Genel olarak, sadece, işletmenin faaliyet özellikleri değiştiği zaman değiştirilirler. Bu tür stan- dardların tesbit edilmesi sırasında, işletmenin içinde bulunduğu şartlar içinde bu ideal seviyelere ulaşmanın mümkün olup olmadığı noktasına bakılmaz. Bilinen teknik* (mühendislik) ve matematik imkânlarla ulaşılabilecek seviyeler tesbit edilir.
Carî Standard maliyetler, temel Standard maliyetlerin, gelecek dönem içinde elde edileceği beklenen ham madde miktar ve fiyatları çalışanların gelecek dönemin şartları içinde elde edebilecekleri tahmin edilen en iyi başarı seviyelerine göre düzeltilmesinden sonra hesaplanan maliyet seviyelerini ifade etmektedir.
İdeal veya Mükemmel Standard Maliyetler, en iyi imalât şartları ve en yüksek başarı seviyelerinde elde edilebilecek temel Standard maliyetleri ifade etmektedir.
Böylece Standard maliyetler, gelecek zaman içinde gerçekleşeceği tahmin edilen şartlar altında ortaya çıkması beBenen ve teknik usullerle hesaplanmış, öngörülen maliyet seviyelerinden ibarettir. Bu özelliği ile maliyet incelemelerinde, elde edilen sonuçlar için bir değerleme esasını, ölçüsünü teşkil ederler.

Yorum yazın