Spekülasyon nedir – Spekülasyon anlamı

Spekülasyonun hedefi, ileride husule gelebilecek fiyat dalgalanmalarından faydalanarak kazanç teminidir.
Spekülâsyon, her türlü İktisadî kıymet üzerinde yapılabilir.
Modern ekonomide, spekülâsyon hareketlerinin yoğunluk noktası, borsaatdr. Vadeli borsa muameleleri, geniş çapta spekülâsyona imkân hazırlayan bir alet niteliğindedir.
Spekülâsyon hakkında, biri iyimser ve diğeri kötümser iki tez vardır.
iyimser tezin temsilcileri, liberallerdir. Kötümser tez sosyalistler ve müdahaleciler tarafından savunulmaktadır.
i) İyimser tezin temsilcilerine göre;
Spekülâtör, İktisadî dengeyi korumağa yararlı bir fonksiyon icra etmektedir. Vadeli borsa muamelelerindeki günlük eğilimler, istikbalin haber-cisidir. Boston’da vadeli pamuk mübayaası yapan yahut Londrada vadeli bakır satan iş adamı, kumar oynamamaktadır. O tecrübelerine ve istihbarata dayanarak konjonktürün seyrini değerlendirmiş bir kimsedir. Spekülâtör, arz ve talep eğrisinin gelecek günlere veya aylara projeksiyonunu dikkate alarak vadeli muamelelere girişmektedir.
Vadeli borsa muameleleri ve her çeşit spekülâsyon, ani ve şiddetli dalgalanmaları frenlemeğe yararlıdır. Vadeli alımlar, günlük arz hacminden bir kısmını daha önce mecrasından çevirmiş tir ve kötü bir haber üzerine satılacak miktarın bu suretle azalması dalgalanmaları sınırlayıcı fonksiyon icra etmiştir. Bunun yanında, bir endişe havası ortalığı kaplayınca, haberin yanlış yahut mübalağalı olmak ihtimalini düşünenler de mal alarak dengenin büsbütün bozulmasını önlemektedirler.
Spekülâsyon olmasa, fiyat dalgalanmalarının etkisi çok daha tahripkâr karakter alabilirdi.
Kaldı ki, spekülâsyonun fiiliyatta spekülâsyonu önleyici bir rolü vardır.
Şöyle ki;
Bir fabrikatör, çok defa birkaç aylık ham madde stoku bulundurmak mecburiyetindedir. Ham maddeyi aldığından mamul maddeyi satın- caya kadar geçecek zamanda fiyatlar düşebilir. Fiyat düşmesinin zararını önlemek üzere, fabrikatör hedging denilen bir yan spekülâsyona başvuracaktır. Bugün fabrikası için mal alırken, vadeli olarak aynı kur ve miktar üzerinden bir borsa satışı yapacaktır. Öyle ki.. İleride ham madde fiyatı düşerse, stokların pahalıya maliyetinden ileri gelecek zararı, vadeli satıştaki farktan telâfi edecektir. Fiyatlar yükselirse, vadeli satışın kaybını elindeki stok değerindeki artış karşılayacaktır. Dolayısile fabrikatör, ham madde maliyeti ile mamul madde maliyeti arasında ahenk sağlamış bulunacaktır.
ii) Kötümser teze göre;
Borsada oynayanlar, Panurgeün koyanları gibidirler. İçlerinden birkaç tanesi bilerek hareket eder. Kalanlar onları taklit ederek yükselişe veya düşüşe para bağlarlar. Büyük kütle, borsanın akımını tayin etmez, borsanın akımında sürüklenir.
Bundan istifade eden kapitalistler, bir kıymetin yükselmesi için ilk kıvılcımı sun’î olarak kendi fonlarını kullanarak tutuştururlar. Fiyatlar yük-selince, satarlar. Sonra endişe uyandırıcı şayialar çıkartarak fiyatların düşmesini hazırlarlar. Yükseğe sattıklarını tekrar fakat ucuza alırlar. Borsa, ahlâka aykırı ve haksız kazançlar kaynağıdır.
Almancası ; Spekulation.
Fransızcası ; spéculation.
İngilizcesi : spéculation.
(Bk; arsa spekülâsyonu, bina spekülâsyonu, borsa spekülâsyonu, hedging).

Yorum yazın