Sosyal Planlama Nedir

Yirminci Yüzyılda, özellikle ikinci Dünya Savaşı’ndan sonra büyük önem kazanmıştır.
Sosyal planlama, sosyal kurumlar ve kaynaklarla ilgili olan geleceğe ait hareketle*- hakkında planlar yapmayı kapsar (C. Madge).
Bugün, İktisadî planlamanın en önemli yanlarından biri olan kalkınma planlaması, planların sadece İktisadî hesaplara dayandırılamıyacağını da göz önüne alarak, sosyal planlamayı da kapsamaktadır.
Bu gibi durumlarda, sosyal planlama İktisadî planlamanın bir tamamlayıcısı olma niteliğini almakta ve toplumun iktisat dışı faaliyetlerinin planlanması anlamına gelmektedir.
Sosyal planlama fikrinin güçlenmeye başladığı dönem, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları arasındaki dönemdir. Bu güçlenmede Birinci Dünya Savaşının etkileri büyük olmuştur. Ortaya çıkan sosyal ve İktisadî bir reform ihtiyacı, kamu müdahalesine ve planlamanın önem kazanmasına yol açmıştır. İkinci Dünyâ Savaşı da bu eğilimleri pekleştirdi ve güçlendirdi. Savaştan sonra, ulus-
lararası kuruluşların da çabalarile, sosyal planlama yaygın hale geldi.
Daha 1841 yılında, Friedrich List, ünlü MHH Ekonomi Doktrini yanında, maddi olmayan üretken güçlerin (teknik bilgi ve yetenekler gibi) ge-liştirilmesi üzerinde de durduğundan, sosyal planlamanın öncülerinden biri olarak düşünülmektedir.
Bazı yazarlara göre (meselâ, Diesing) bir planda yer alan kararlar (yatırımların önceliklerinin tespiti gibi İktisadî nitelikte olanlar da dahil olmak üzere), esas itibarile, sosyal değerlere dayanan politik kararlardır ve uzun vadeli siyasî etkilere de sahiptirler.
Myrdal, kalkınma planlarının dayandırıldıkları İktisadî modelin, sosyal bir modele dönüştürülmeden siyaset sonuçlarına yol açmayacağı gö-rüşündedir.
•Madge, günümüzde sosyal planlamanın İktisadî olmayan kısmının, İktisadî kararların sosyal davranışı ve sosyal davranışın da İktisadî kararları nasıl etkilediğini, önceden görme çabasında olduğunu belirtmektedir.
Geniş kapsamlı bir sosyal planlama fikrine karşı ideolojik açıdan birçok eleştiriler yapılmıştır.
Bu eleştirilerden biri, sosyal problemlerin çözümünde mühendislik tekniğinin kullanılamıya- cağıdır. Böyle bir yol izlemenin «tehlikeli bir hata» olduğu görüşü ileri sürülmüştür.
Bazılarına göre, sosyal planlama fanatizm ve tiranlık’m başlangıcı olarak nitelendirilebilir.
Bu arada Kari Manheim ve Kari Popper’in sosyal planlama anlayışları üzerinde de kısaca durmakta yarar vardır. Manheim’e göre, Liberalizm planlı. düzenin iki şekli arasında bir geçiş aşaması olarak ortaya çıkmaktadır: Birincisi, Ortaçağ hristiyan dünyasının düzeni; İkincisi, modern millî devlet içinde tutarlı ve koordine edilmiş sosyal teknikler sisteminin gelişmesinin bîr” sonucudur.
Mannheim”u planlama kavramı Kari Popper tarafından totaliter ve «ütopist» bulunmuştur. Popper. bunun yerine, kısmî metotlarla toplum yapısının değiştirilebileceğini savunmuştur. Diğer bir söyleyişle, toplumu bir bütün olarak yeniden düzenlemek isteyen reformlar yerine, kısmî bir «sosyal mühendislik tavsiye etmiştir».
Devam eden bu eleştiri ve tartışmaların genel bir sosyal planlama teorisi ortaya koymadığını belirtmek gerekir.
Bugün, genellikle, bölgesel planlama, şehir planlaması, kaynak planlaması gibi konular sosyal planlamanın inceleme alanına girmektedir. Bu konular hakkında ilgili maddelerdeki açıklamalara başvurulabileceğinden burada tekrarlamak istemiyoruz.
Almancası ; Sozialplanung.
Fransızcası ; planification sociale.
İngilizcesi . social planning.
(Bk; plan, planlama ve kalkınma, planlama ve kaynaklar, master plan, metropoliten planlama, refah planlaması, şehir planlaması ve bölgesel planlama).

Yorum yazın