SINAİ KALKINMA BANKASI

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası hükümetin ve Uluslararası İmar ve Kalkınma Ban- kası’nın (Dünya Bankası) desteği ile 1950 yılında kurulmuştur. Türkiye’de özel sanayilerin kurulması, mevcut sanayilerin geliştirilmesi ve dış sermaye piyasası ile ilgili tesislerin kurulması işlevini üstlenmiştir. Banka bu hedef doğrultusunda sanayilecilere orta ve uzun vadeli Türk lirası ve döviz cinsinden kredi vermektedir. 1986 yılı sonuyla 27 milyar 864 milyon liralık özkaynak, 6 milyar 560 milyon lira işletme sermayesi olan banka, aynı yıl 1 milyar 148 milyon lira kâr etmiştir. Son yılarda dolar bazında orta ve uzun vadeli yatırım kredilerine ağırlık veren bankanın 1986 yılındaki düşük kârlılığının en önemli nedenleri arasında tahsili gecikmiş alacakları için ayırdığı karşılıklar görülmektedir.
Kâr gayesinden ziyade bir kamu hizmeti mülâhazası ile çalışan bankanın ilk yıllarda hissedarlarına %6 temettü dağıtabilmesini temin etmek üzere Maliye Bakanlığına avans açma se- lâhiyeti verilmişti. Türkiye Sınai Kalkınma Bankası başlangıçta 12,5 milyon lira olan sermayesini 1953 de 25 milyona ve 1963 yılında da 50 milyon liraya çıkartmıştır. Arttırılan 25 milyon liralık sermayeye Milletlerarası Finansman Kurumunun (İFC) da 7,5 milyon lira sermaye ile iştiraki kabul edilmiştir. Bu sermaye 1967 yılında 65 milyon liraya 1969 da da 110.500.000,— liraya yükseltilmiştir.
Banka gayelerinin tahakkuku için, sanayicileri, sabit kıymetlerinin âzami %60 ı nisbetinde orta ve uzun vadeli yatırım kredileri ile desteklemekle. sermaye noksanı bulunan sınaî tesislere sahip anonim şirketlere kuruluşlarında veya sermaye arttırımlarında iştirakte bulunmakta ve sermaye piyasasını geliştirmek gayesi ile iştirak ettiği şirketlerden, normal işletme devresine giren ve temettü dağıtır hale gelen şirketlerin hisse senetlerini halka satmaktadır.
Bunlardan başka banka, özel sektör müesse- selerine kuruluş ve işletme devresinde proje hazırlama ve proje değerlendirme teknik, işletme ve mali organizasyon konularında da geniş ölçüde yardımcı olmaktadır.
Banka Türkiye’de Türk lirası kredileri yanında özel sektör sanayiine döviz kredisi veren yegâne mali müessesedir.
Banka ikraz ettiği döviz ve Türk lirası kredilerini projenin kârlılık derecesi ve ödeme imkânlarını gözönünde tutarak 5-10 yıl gibi vadelerle vermektedir. Projenin realize edileceği tarihe göre bir mehil tesbit edilmekte ve mehil devresinde yalnız faiz ödenmektedir.
Kredilerin teminatı genellikle kurulacak veya tevsi edilecek işletmenin ipoteğidir. Bazı hallerde tesis dışında gayrimenkul ipoteği ve banka teminat mektubu da kabul edilebilmektedir.
Bankanın 1968 yılı sonunda dahilden temin ettiği Türk Lirası kaynakları ile döviz kaynaklarının TL. olarak karşılıkları bakiyesi şöyledir.
Türk Lirası
Kaynakları (Milyon TL)
Sermaye 65.0
İhtiyat ve karşılıklar 49.0
Öz sermaye 114.0
Tahvil 1.5
Hükümet kredisi 24.6
Sermaye benzeri kredi 368.1
508.2
Döviz Kaynakları
Milletlerarası İmar ve
Kalkınma Bankası kredileri 87.6
Milletlerarası Kalkınma
Birliği kredileri 265.3
Milletlerarası Kalkınma
İdaresi kredileri 38.9
Avrupa Yatırım Bankası
kredileri 171.6
563.4
Bantkanın aynı yıl sonunda uzun vadeli Türk Lirası kredileri 401.2 milyon, uzun vadeli döviz kredileri 562.2 milyon, işletme kredileri 4.1 milyon ve iştirakleri ise 96,6 milyon liraya ulaş-
mıştır.

Yorum yazın