Şerefiye nedir

ŞEREFİYE i. (ar. şereften şerefiyye). Huk. idare tarafından veya idarenin gözetim ve denetimi altında gerçekleştirilen bayındırlık işleri sebebiyle, bir yerde değeri artan gayrımenkullerden, artış oranında alman bir çeşit resim, vergi. II Değerlenme resmi. Bk. ANStKL.

— ANStKL. Huk. Mevzuatta esas itibariyle değerlenme resmî olarak belirtilen şerefiye’ ler, kamulaştırma sebebiyle sokağın, belde bahçelerinin, meydan veya yeşil sahanın yüzüne çıkmak veya sokağa yüzü artmakla veya rıhtımlar, küçük limanlar, parklar, spor sahaları, vapur iskeleleri tesis ve inşa veya yüzünde bulunduğu yolların genişlemesi sebebiyle değerleri artan gayrımenkullerden, takdir edilecek eski rayiç değeriyle yeni rayiç değeri arasındaki farkın yansı olarak alınır. Şerefiye bir İdarî irtifak nevindendir. Vergi Usul hükümlerine göre değerlenme miktarı tespit olunur. Tespit edilen miktara karşı gayrimenkul sahipleri ve belediyeler yetkili vergi itiraz komisyonlarına itiraz edebilirler. Kesinleşen değerlenme borçları belediyelerin talebiyle duruşma yapılmaksızın mahkemece verilecek karar ve yazılacak müzekkere üzerine tapu dairesince o gayrimenkul siciline!geçi* rilir. Böylece borç gayrımenkule sahip olacak herkese karşı dermeyan edilebilir bir duruma gelir. Tapu siciline geçirilen değerlenme resmî borcunu mal sahipleri kanunun öngördüğü süreler içinde, eşit taksitlerle ödeyebilirler, ödenen miktarlar belediyelerce tapu dairelerine bildirilir ve sicillerine bu hususta da şerh verilir. Süresi gelmemiş olan taksitleri, peşin ödeme halinde yıllık faiz üzerinden bir indirim yapılır. Değerlenme resmi borcu yüzünden, bir tek arsası olan ve meskeni olmayan veya mesken sahibi olan kimselerin ellerindeki gayrımenkulü satmak zorunda kalmamaları için kanun özel hüküm koymuştur. Meskenlerle, meskeni bulunmayan ve birden fazla arsası olmayan arsa sahiplerinin imar planına göre birer evlik miktardaki arsaları değerlenme borcu için satılmaz. Ancak, malikleri tarafından böyle bir satış olmuşsa, satın alanlar şerefiyeyi bir defada ödemek zorundadır. Belediye Gelirleri kanunu, kamu hizmetlerine ve ihtiyaçlarına tahsis edilmiş  binaların şerefiye resminden muaf olduğunu göstermek amacıyle «ibadethaneler, okullar, halkevleri, hastahaneler ve dispanserler değerlenme resminden müstesnadır» hükmünü koymuştur.

 

devlet ve diğer kamu tüzel kişileri, genellikle belediyeler tarafından yapılan altyapı ve bayındırlık hizmetlerinden dolayı gayrimenkullerinin değerinde artış olan mülk sahiplerine salınan mükellefiyettir. Meselâ yeni bir yol yapıldığı yahut eski bir yol iyileştirildiği vakit bunun üzerinde yer alan evler, dükkânlar, arsalar, tarlalar v.s. değer kazanmaktadır. Bu değer kazanma sadece, devletçe yapılan işin neticesinde gerçekleşmektedir. Bu itibarla elde edilen değerin bir kısmın devlet yahut hizmeti yapan kamu tüzel kişi tarafından alınması haklı hatta zarurî bulunmaktadır.
Şerefiyeler bu mahiyetleriyle, altyapı ve bayındırlık hizmetlerinin finansmanını da kolaylaştırmaktadırlar. Gerçekten, şerefiye alınabilmesi, SÖZ konusu hizmetlerin yapılmasını mümkün kılmakta veya hiç değilse kolaylaştırmaktadır.
Şerefiye, vergi gibi ödenmesi mecburi olan bir mükellefiyettir. Hiç bir ihtiyarîliği yoktur. Vergiden farkı, karşılığında bir hizmetin mevcut ol-masıdır. Ancak bu hizmet dahi mükellef tarafından istenmiş olmaktan çok devlet tarafından kararlaştırılmıştır.
Almancası : Sonderumlage.
Fransızcası : cote immobilière.
İngilizcesi : special assessment.
(Bk; harç, vergi).

Yorum yazın