SAYIMLAR

bir olayın birimlerini vasıflarını kaydederek saymak veya ölçmekten ibaret olan istatistik derlemelerinin iki ana şeklinden biridir. Birimlerin belirli bir andaki bileşimini ve mevcudunu ortaya koymayı amaçlayıp kısa bir müşahedeye dayanırlar. Bu sebeple olayın enstantane bir fotoğrafının çekilmesine benzetilebilirler. Anî derleme olarak da adlandırılan sayımlar ancak nüfus, arazi, binalar, şirketler gibi, envanteri yapılabilecek birer varlık niteliğini taşıyan devamlı olaylara uygulanabilir, öte yandan, ölü(n.-,doöurm ithalât, ihracat, cürümler gibi fiil ve vak’a kabilinden gelip geçici olaylar, vuku bulur bulmaz kaydedilmeleri gerektiğinden, sayımlara konu teşkil edemez. Kesintisiz olarak müşahede edilmeleri ve sürekli denilen derlemelere tâbi tutulmaları gerekir.
Devamlı denilen olaylar da gerçekte zamanla değişikliklere uğradığından sayımların, belirli bir andaki durumunu sıhhatle gösterebilmek için, çabuk bitirilmesi lâzım gelir. Netekim bazı memleketler .ve bu arada Türkiye, nüfus sayımlarını bir gün içinde başarmağa çalışmaktadırlar. Ancak bunda pek çok sayıda müşahede memuruna ihtiyaç göstermek mahzuru vardır. Dolayısıyla şimdi, genellikle, birimlerin beyan ettikleri tarihteki durumları yerine önceden kararlaştırılan belirli bir tarihteki durumları hakkında bilgi toplanmak suretiyle, nüfus sayımları için bile daha uzun, bazen bir kaç haftaya varan süreler ayrılmaktadır. Sayımların başlıcaları nüfus, bina, arazi, işyeri, tarım, hayvan sayımlarıdır. Bunlar 5-10 yıl gibi aralarla tertip edilirler. Türkiye’de nüfus sayımları 1935 den beri beş yılda tekrarlanmaktadır. Ayrıca, 1950, 1963, 1971 de işyeri sayımları ve 1927, 1950, 1963 ve 1970 de tarım sayımları yapılmıştır. İşyeri sayımlarında toplanan bilgiler bir evvelki yıla aittir. 1950 den beri tarım sayımları gibi bunlar da sondaj yoluyla uygulanmaktadır.
Almancası : Zâhlung.
Fransızcası : recensement.
İngilizcesi : census. survey.
(Bk; derlemeler).

Yorum yazın