SATINALMA GÜÇLERİ PARİTELERİ TEORİSİ

kuran İsveçli iktisatçı Güstav Cassel’dir.
Güstav Cassel Birinci Dünya Savaşı sonunda enflâsyonların sebebiyet verdikleri fiyat yükselişlerini ve para biriminin satınalma gücündeki değişikliği dikkate alarak kurların ahenkli bir şekilde ayarlanabileceğim düşünmüştür.
Satınalma güçleri paritesinin nasıl ayarlanabileceğim Cassel şöyle açıklamaktadır :
İki ülkede, aynı zamanda enflâsyon meydana gelmiş ise. ulusal paralar arasındaki kambiyo farkı, bu ülkelerden her birinde, para değerinin iç piyasada uğradığı kayıpla orantılı olacaktır.
Yukarıdaki ifadeyi basit bir örnekle açıklayabiliriz :
Aynı devrej içinde A ülkesinde fiyat endekslerinin 100 den 150 ye. B ülkesinde ise 100 den 125 e çıktığını varsayalım. A ülkesinde para değeri B ülkesine kıyasla daha fazla bir düşme kaydetmiştir. Şu halde :
A ülke parasının değişme oram _ 150 100
B ülke parasının değişme oram 120 80
Bu duruma göre. A ülkesindeki paranın B ülkesi parasına oranla, eski değerinin %80 nine eşit bir fiyatla mübadele edilmesi gerekmektedir.
Cassel, kambiyo kurları ile satınalma güçleri paritesi arasındaki ilişkinin hangi şartlarda gerçekleşmeyeceğini de izah etmiştir. Bunlar arasında, dış ticaretin tıkanıklığa uğraması, halkın para önünden kaçtığı aşırı enflâsyon halleri bulunmaktadır.
Cassel, para değerini Miktar Teorisine uygun olarak açıklamış, analizlerinde Ricardo’nun tesirinde kalmıştır. Özellikle para değerini milletlerarası açıdan incelerken Ricardo’nun Dış Ticaret Teorisinden yararlanmıştır.
Cassel para fonksiyonu gören bütün ödeme vasıtalarının para arzına katılmasını savunur ve miktar denklemini şu şekilde gösterir :
TP = Z, + Z2 + Z3
Cassel, moneter dengeyi de şu formülle gösterir.
M = R T P
Bu formülde ;
P. fiyatlardır.
T. muaoıele hacmidir,
M, para arzıdır.
R. reel muameleler için nisbî para ihtiyacını (belli bir «an»ın para ihtiyacını) gösterir. Genellikle bu ann para ihtiyacı, gelecek devrenin toplam ödemelerine eşittir. Para ihtiyacı belli olunca. dengede, mevcut para miktarı ile RTP nin de eşit olması lâzım gelir.
Cassel, netice olarak, TP=MV (V el değiştirme hızıdır) ile M=R T P nin özdeş ve R nin
ye eşit olduğunu söyleyerek, neticede Miktar Teorisine varmaktadır.
Almancası : Kaufkraftsparitatstheorie. Theorie der Kaufkraftsparitat.
Fransızcası : théorie des parités de pouvoir d’achat.
İngilizcesi : theory of purchasing- power parity.
(Bk, miktar teorisi).

Yorum yazın