Pierre-Joseph Proudhon

Fransız sosyalistidir.
1809-1865 yıllarında yaşamıştır.
On Dokuzuncu Yüzyılın birinci yarısındaki sosyal reformcular hareketini temsil eden düşünürler arasındadır. 1848 ihtilâline karışmış, fakat dikkate değer bir rol oynayamamıştır. Parlamentoya girmiştir. Tahrik edici makaleler yazmıştır. Üçüncü Napolyon hakkındaki bir yazısı dolayısile mahkûm olmuştur.
Fransız sosyalistlerinin en orijinallerinden biridir. Diğer sosyalistlerden ayrıldığı noktalar vardır. Serbest aşk ve bir arada yaşama eğilimlerine karşı çıkmıştır. Aile bağlarını muhafazakâr bir zihniyetle savunmuştur. Feminizm akımını tasvip etmemiştir. Kadının yalnız aile ocağile ilgilenmesi gerektiğine inanmıştır. KarI Marx, onun hakkında küçük burjuva terimini kullanmıştır.
Din duygusunun vicdanlardan sökülmesini isteyenlerdendir. Dini inanışların iki yüzlülük, şuursuzluk. korku ve boyunduruk altına sığınmak öz^ leminden doğduğunu yazmıştır.
Üretim araçlarının ferdî mülkiyete ait olmasını şiddetle tenkit etmiştir. Mülkiyetin hırsızlık olduğunu söylemiştir. Ancak devletin güvenilir ve arzulanan bir müessese olmadığını belirtmiştir. Yalnız özel mülkiyet ve teşebbüs düzeninin değil, devletin de ortadan kaldırılması gerektiğini iddia etmiştir. Kapitalizm ile resmî makamlar istibdadının bir arada sona ermesile insanlığın gerçek hürriyete ve mutluluğa kavuşacağını savunmuştur.
Bir anarşist idi. Toplumun sürekli hareket halinde bulunduğunu ve kendi iç enerjisiie daima var olacağını, bu nedenle devletsiz hayat yaşanabileceğini düşünmüştür.
Mutualisme yahut karşılıklı dayanışma halinde, halk bankalarına bedava kredilerile eşitlik ve hürriyet içinde herkesin iş ve kazanç sahibi olabileceğini sanmıştır. Anarşi ortamında, devlet otoritesine ihtiyaç kalmaksızın İktisadî eşitliği ve hürriyeti federal mukavele ile gerçekleştirmek mümkün olacağını ileri sürmüştür. Bir anarşik federalizm sisteminde, halkın dağınık ve özerk gruplar halinde kendini yönetebileceğini belirtmiştir.
Sendikacılığın gittikçe kuvvetleneceğini ve sendika baskısının devleti bunaltabileceğini sezmiş olan yazardır.
Kalemi kuvvetli idi. İyi bir hatipti. Ütopist ve İdealist idi.
(Bk; Anarşizm, idealist Sosyalizm).

Etiketler: , , , , , , ,

Yorum yazın