PARA’ya DEVLET MÜDAHALESİ

tarihteki kökleri. Lidya medeniyetine kadar iner.
Hükümetler, başlangıçtan itibaren, paraya res- .mî bir karakter vermek istemişlerdir. Hükümdarlar. parayı hâkimiyet sembolü addetmişler ve adların a sikke kestirmişlerdir. Her devrin siyasî rejimi, tedavüldeki para üzerine kendi alâmetini koymuştur.
Devlet, para fonksiyonu görecek maddelerin cinsini, büyüklüğünü, ağırlığım ve âyarını tayin etmiştir. Para basma işlerini doğrudan doğruya üzerine almış veya sıkı kontrol altında bulundurmuştur. Kendi alâmetlerini taşıyan ödeme araçlarının mübadelelerde kabulünü mecburi tutmuştur.
Devletin para rejimine müdahale ederek sağladığı menfaatler, şöyle özetlenebilir:
a) Altın ve gümüş gibi kıymetli madenlerden ticarî değerine denk sikkeler bastırıldığı vakit, devlet belirli bir darphane resmi almıştır. Devletin tahsil ettiği darphane resmine seigneuriage veya tuğra hakkı denilmektedir.
b) Ticarî mübadele değeri resmî sikke kıymetinden az olan ufaklıklar basılmasını devlet eskidenberi bizzat yapmıştır. Sikkenin resmî değeri ile içindeki madenin fiyatı arasındaki fark. hazinöye kalrhıştır.
c) Doğrudan doğruya hâzinece bastırılıp tedavüle çıkarılan kaimeler, devlet hesabına bir hasılât kaynağı teşkil etmiştir.
d) Özel teşebbüs elile işletilmiş merkez bankalarından devlet faizsiz avans almış ve reeskont kârının bir kısmını hâzineye intikal ettirmiştir. Merkez bankalarının kârından bir pay almıştır.
Merkez bankaları, zamanla devletin mülkiyetine veya yönetimine geçmiştir. Emisyonun getirdiği menfaat, çeşitli formüllerle hâzineye mal edilmiştir.
Almancası : Eingriffe des Staates in den Geldmechanismus.
Fransızcası : intervention de l’état en matière monétaire.
İngilizcesi : currency regulations.
(Bk; merkez bankaları, emisyon rejimleri, tuğra hakkı, kaime, enflâsyonlar, serbest sikke kesimi).

Yorum yazın