PARASAL YANILGI-PARASAL TABAN

Parasal yanılgı, bir kimsenin mal talebi nispi fiyat düzeyinde ve gerçek servetinde bir farklılık olmaksızın azalmakta veya artmakta olmasıdır. Bazı ekonomistlerin para aldatması adını verdikleri bu durum geniş anlamda şöyle tanımlanır. “Mal ve finansal aktifler ile ankes talepler nispi fiyatlarda, fai;: oranında bugünkü ve gelecekteki gerçek gelirlerde, başlangıç sırasındaki finansal aktifleriyle paranın gerçek değerinde bir farklılık olmadan artma ve azalma oluşturduysa, ortada parasal yanılgı vardır.
PARA TÜRLERİ, şunlardır :
i) Mal-para veya monnaie-marchandise denilen ödeme araçları. Yirminci Yüzyılın başlangıcına kadar kullanılmıştır. Mal para, kendi öz kıymeti, yani içindeki değerli maden miktarı resmî değerine eşit olan ödeme aracıdır. Altın sikkeler, mal-para’nın klâsik örneğidir.
ii) Temsilî paralar, kıymetli madene çevrilebilir ödeme araçlarıdır. Altın standardında ve çift maden sistemlerinde merkez bankalarının çıkardıkları banknotlar, temsilî para idi.
iii) Ufaklıklar, küçük ve kesirli ödemelerde kullanılmak üzere basılmaktadır. Ufaklık içindeki madenin> değeri, temsil ettiği satınalma gücünden azdır.
Ufaklıklar, devlete bir gelir kaynağıdır.
Devletler, ufaklığa bir «kabul haddi’» koymak suretile bunların ödeme kabiliyetlerini sınırlarlar. Eskiden kabul haddine gerekçe olarak, temsilî paraya ve mal-paraya güveni korumak ihtiyacı gösterilirdi. Günümüzde aynı kanun hükmünün muhafaza edilmesine başlıca sebep, anormal ve sıkıntılı durumları önlemek ihtiyacıdır. Tren biletini veya vergi borcunu beş kuruşluklarla ödemeğe kalkışan bir adam, vezneyi uzun zaman haksız yere tıkayabilir.
iv) Fiat – Para yahut kâğıt para veya kaime denilen ödeme araçlarının değerini garanti eden kıymetli maden karşılığı yoktur. Bunlar, devletin kanun kuvvetile desteklediği ve alışkanlıkla tedavül eden paralardır. Günümüzde, dünyada tedavül eden ödeme araçları kaime niteliğindedir.
v) Konvertibl paranın özelliği, talep edildiğinde kıymetli madene yahut dövize çevrilmesidir. Konvertibl paralar, serbest döviz niteliğindedir.
vi) Kaydî para, efektif karakterinde olmayan satınalma gücüdür. Hesaptan hesaba nakil suretile veya çek keşidesile tedavül eden satınalma gücü, kaydî paradır.
Atmancası : Arten und Formen des Geldes.
Fransızcası : formes de la monnaie.
İngilizcesi : monetary means of payment.
(Bk; temsilî para. «Fiyat» para, çek, efektif, konvertibilite. ufaklık, hesap parası).

Yorum yazın