PARAFİSKALİTE

İktisadî ve sosyal müdahalecilik rejiminde, belirli hizmetleri yapmak üzere. İktisadî kamu kuruluşları, meslekî teşekküller veya sosyal sigorta kurumlan hesabına, ya bizzat bu kuruluşlar veya devletin malî idareleri tarafından re*sen tahsil edilmek üzere belirli bir faaliyet icra edenlere yahut bir kuruluşa veya mesleğe dahil olanlara malî yükler konmasına denir. Parafiskal mükellefiyet vergi gibi cebri bir ödemedir. Ancak, vergide bir karşılık olmadığı halde. parafiskal mükellefiyette bazan dolaylı, ba- zan dolaysız olmak üzere bir karşılık söz konusudur. Bu tür mükellefiyet cebrî olmak bakımından vergiye, karşılıklı olmak bakımından ise harçlara benzemektedir.
Parafiskal ödemeler devlete yapılabildiği gibi, devlet dışında bazı mesleki kuruluşlara da yapılabilir. Yalnız, ödemeyi nihaî olarak elde eden kuruluş devlet dışında bağımsız bir teşekkül olduğu için bu ödeme genellikle devlet bütçesinde gözükmez.
Bazı maliyecilerce vergi benzeri mükellefiyet de denilen ‘parafiskal mükellefiyet gerçek anlamda bir kamu geliri kabul edilemez; fakat kamu müdahaleciliğinin gittikçe her alanda artması bu mükellefiyet türünü çok genişletmiştir. En yaygın olduğu alan sosyal sigorta faaliyetidir. Burada gerek işçinin gerek işverenin sosyal sigortalar kurumlarına ödedikleri primler, bu örgütlerin çalışanlara sağladığı faydaların karşılığını teşkil etmektedir. /
Parafiskal mükellefiyetler cebri bir nitelik taşımalarından dolayı, bazan vergi yükü hesaplarına dahil edilmektedir. Gerçi bu mükellefiyetleri vergi yüküne dahil edip etmeme yapılan hesabın amacına göre kararlaştırılacak bir husustur. Ancak parafiskal mükellefiyetler de dahil edildiği zaman vergi yükünün yükseleceği açıktır.
Türkiye’de parafiskal mükellefiyetler ikiye ayrılmaktadır. Birinci grupta, özel kanunlarla kurulmuş olan Ticaret. Sanayi ve Ziraat Odalarına, Ticaret Borsalarına. Barolara, Etıbba Odalarına v.s., kayıtlı meslek sahiplerinin ödedikleri aidat ve çeşitli mükellefiyetler yer alır. İkinci grupu ise. T.C. Emekli Sandığı. Bağ-Kur ile Sosyal Sigortalar Kurumuna ödenen primler teşkil etmektedir.
Almancası : Parafiskalitat.
Fransızcası : parafiscalité.
İngilizcesi : parafiscality.
(Bk: harçlar).

Yorum yazın