OYNAK BAREM veya OYNAK ÖLÇÜ

denilen sistem, ilk olarak İngilterenin gümrük rejiminde uygulanmıştır. Büyük Britanya hükümeti, hububat fiyatlarını ithalâta uyguladığı oynak gümrük tarifesile düzenlemiştir. Oynak tarife sistemi, İngilterede 1861 yılına kadar yürürlükte kalmıştır.
Oynak barem kavramı, Fransaya Napolyon Savaşları sonuna doğru girmiştir.
İlk Dünya Savaşının enflâsyonları, oynak barem veya oynak ölçü denilen sistemin aşırı fiyat dalgalanmalarından zarar gören bütün sosyal alanlara ve faaliyet konularına sirayet ettirilmesine doğru bir eğilim uyandırmıştır.
Ancak tarafların para değerindeki düşüşle alâkalı olarak mukavelelere koydukları hükümler, birçok ülkelerde hukukun mukavemetile karşılaşmıştır. Altın ve döviz kurlarına ve fiyat endekslerine göre mukavelelerin malî hükümlerini ayarlamağa matuf teşebbüsler, yargıçlar tarafından genellikle tasvip edilmemiştir. Fransız Yargıtay’ı, maliyet unsurlarındaki kaçınılmaz yükselişleri dikkate alan mukavelelerden maadasında. akitleri oynak bareme uymakla yükümlü saymamıştır.
Oynak barem sistemine hukukun mukavemeti,
1945 den bu yana zayıflamıştır. Sosyal düşüncelerin etkisile. ücretlere ve kiralara oynak baremin gittikçe daha geniş ölçüde tatbik edildiği görülmüştür.
Zamanımızda, oynak baremin en fazla uygulandığı faaliyet*ve iş konuları şunlardır:
Ücretler, maaşlar, emekli ödenekleri;
Kiralar;
Taahhüt işleri;
Uzun vadeli bazı borçlanmalar ve ömür boyunca kapitali itfa edilmeksizin alacaklıya ödenen faizler.
Oynak barem sisteminin sosyal hedefi, emek ve tasarruf sahiplerini enflâsyondan korumaktır. Ancak tatbikatta, ayarlamalarla pahalılık arasında seyyal bir paralellik daima kurulamamakta ve fiyatlarla gelirlerin birbirlerini kovaladıkları fasit helezonlarla karşılaşıldığı olmaktadır.
Almancası : gleitender Lohn – und Gehaltstarif, Gleitskalentarif.
Fransızcası : échelle mobile.
İngilizcesi : sliding scale.

Yorum yazın