NET FAİZ

Alfred Marshall’in kullanmış olduğu bir terimdir.
Günümüzün İngilizce literatüründe, net faiz yerine pure interest yani içine başka unsur katılmadan hesaplanan faiz J-‘nilmesi tercih edilmektedir.
Pure yahut net faiz; gayrısafi tutarından vergiler ve komisyonlar ile diğer masraflar ve risk payı çıkarıldıktan sonra arz ve talebe göre teşekkül ettiği varsayılan denge faizidir.
Almancası : Nettozips.
Fransızcası, : taux d’intérêt net.
İngilizcesi : net interest.
(Bk; faiz, ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi, asgarî faiz, nötr faiz).
Yllkardaki terimlerin listede öngörülen anlamlar dışında kullanıldığı da çok görülecektir. Çünkü net kârı tayin eden unsurların nelerden ibaret olduğu hususunda görüşler çok değişmektedir. Satışlar maliyetini tayin eden unsurların neler olduğu, Faaliyet masraflarının, olağanüstü gelir ve giderleri ve kanunen kabul edilmeyen giderleri de içine alıp almadığı, noktalarında anlaşma olmadığı gibi, net kâr teriminin vergiden önceki, ya da sonraki kâr toplamını ifade edip etmeyeceği de tartışmalıdır. Çeşitli işletmelerde satışlar maliyetinin hesaplanmasındaki farklılıklar bir yana bırakılırsa, tartışmanın temelinde aşağıdaki unsurların, bir dönemin faaliyet sonuçlarını özetleyen gelir tablosunda gösterilip gösterilmemesi meselesi yer almaktadır:
— Amortisman indirimlerinin, diğer değerleme yedek ve karşılıklarının önceki dönemlerde birikmiş tutarlarından, son dönemde yapılan azaltmalar. (örnek olarak, bir büyük onarım giderinin birikmiş amortisman indiriminden düşülmesi, yangın gibi olağanüstü sebeplerle ortaya çıkan mal zararının, stok değerleme yedeklerinden düşülmesi gibi)
— Dönemsel gelir tablosu ile hiç ilgilendirilmeden, doğrudan doğruya yedeklerden düşülebilecek, duran varlık satış zararları.
— Geçmiş yıl gelir vergilerinde yapılan düzeltmeler,
— Şirketlerin kendi emeklilik fonlarından yapılan indirimler.
— Önceki dönem rakamlarında yapılan düzeltmeler.
— Normal şartlar altında sigortalanmayan tehlikeler sebebile ortaya çıkan zararlar,
— Maddî olmayan varlık değerlerinden yapılan azaltmalar.
— Döviz değerlerindeki ayarlamalar.
Bazı görüşlere göre, belirli bir dönemin gelir tablosu, o dönemin normal faaliyetlerinin sonucunu göstermeli; bu sebeple yukarda listesi ve- ilen unsurlar, bu tablonun dışında bırakılmalı ve bilânço rakamlarında düzeltmeler yapılmasıyla kayıtlara aksettirilmelidir. Bu unsurların iönemsel gelir tablosunda gösterilmesi halinde îelir tablosu, normal faaliyet sonuçlarının ilgili- er tarafından açıkça görülmesini önleyecek bir ekil alacaktır. Yukarda listesi verilen unsurla- ın dönemler arasındaki tutarları çok değişik ola- ileceği için, net gelirin dönemlerarası karşılaş- rmaları imkân, ortadan kalkacaktır.
Buna karşılık, Türk vergi ve ticaret mevzua- ndakr hükümlerden de etkilenen yuröumüzdâki rgulamalar ve yaygın olan görüşlere göre, dö- îmsel gelir, tablosunun dönem’ içinde ortaya kmış bütün kâr ve zararları (yukarda listesi ve- miş olağanüstü unsurlar dahil) kapsaması ge- didir. Bu görüşlere göre, önemli olan bir dö- m içinde işletmenin öz sermayesindeki net değişmenin gelir tablosu’nda tesbit edilmesidir. Net kâr (gelir), bu net değişmeyi göstermelidir. Olağanüstü gelir ve gider unsurları, faaliyet hasılat ve maliyetlerinden ayrılmış olarak gösterilebilir ve gösterilmelidir. Böyle davranılınca normal faaliyet sonuçlarıyla olağanüstü gelir ve giderler ayrı ayrı incelenebilecektir. Ayrıca, belirli işletmelerde neyin normal neyin olağanüstü olduğunu tesbit etmek çok güçtür. Böyle durumlarda, işletme yönetiminin, belirli bir gelir, ya da gider unsurunu gelir tablosu’nun dışında bırakma hususundaki yargısının, bu bilgiye ihtiyaç duyanların yargısından farklı olması çok muhtemeldir, Bu sebeple böyle durumlarda, bazı unsurların gelir tablosu dışında bırakılması, önemli bazı gelir ve gider unsurlarının ilgili taraflardan gizlenmesi sonucuna varacaktır.
Bütün gelir ve gider unsurlarını kapsayan gelir tablosu taraftarlarının bu tenkitlerini karşılamak üzere, sadece normal faaliyet sonuçlarının gösterilmesi görüşünü savunanlar, görüşlerine uygun olarak dönemsel gelir tablosu dışında bırakılan olağanüstü gelir ve gider unsurlarının sermaye hesaplarındaki etkilerini gösteren ayrı bir tablonun bilânço ve gelir tablosundan ibaret malî tablolara eklenmesini kabul etmektedirler. Bu tabloya dağıtılmamış kârlar tablosu ya da sermaye ve yedek hesaplarındaki değişmeler tablosu adı verilmektedir.
Bu gelişmelerin de gösterdiği gibi gelir tablosu bildiriminin temelinde, ilgililere, yanlış anlamaları önleyecek açık bilgilerin bildirilmesi endişesi vardır. Muhasebenin tamamen açıklama ilkesi, bu konudaki uygulamalara hâkim olması gereken esasları vermektedir.
Almancası : Reingewinn, Nettogewinn.
Fransızcası : profit net.
İngilizcesi : net profit.

Yorum yazın