NEGATİF VERGİLER

devletin belirli İktisadî ve/ veya sosyal amaçlara ulaşmak için yaptığı karşılıksız ödemelerin, yâni transfer harcamalarının bir türüdür. Bunların şahıs ve ailelere lüketim birimi olarak yapılanları genellikle sosyal amaçlıdır; firmalara ve üretim faaliyeti birimi -meselâ çiftçi- olarak şahıslara yapılanları iktisadi amaçlıdır.
Sosyal amaçlı negatif vergiye misal olarak, düşük gelirli şahıs veya ailelere devletçe yapılan karşılıksız ödeme gösterilebilir. Yardım alan kişi veya ailenin geliri yükseldikçe bu ödeme azalmakta. belirli bir seviyeye varınca durmaktadır; aile veya şahsın geliri belirli bir seviyeyi aşınca.
daha ileri götürmüş olan diğer bir iktisatçı, J.
E. Meade’dir.
Meade’in üretim fonksiyonu şudur:
Y = F (K. L. N. t)
Bu formülde ;
Y. millî gelirdir.
L. emektir.
N, tabiî kaynaklardır.
t. zamandır.
J.E. Meade de, tahlillerinde Cobb – Douglas üretim fonksiyonuna çevrilebilecek faktör sayısr sınırlanmış modeller kullanmaktadır. Önce doğal kaynakların sabit olduğu hipotetik bir durumu ele almakta ve K. L ve t nin büyüme sürecindeki rollerini incelemektedir. Vardığı sonucu bir ikinci yaklaşımdan kontrol etmek üzere t yi sabit farzederek K. L ve N in gelişmelerine göre büyüme şartlarını araştırmaktadır. Nüfus artış temposunun etkileri üzerinde durmaktadır, ikame elâstikliğini, faktör fiyatları esnekliğini ve yıpranma sorunlarını işlemektedir.
Meade’in tahlil sistemine örnek olarak, doğal kaynakların değişmeksizin kaldığı bir modeli özetleyelim.
Doğal, kaynakların değişmeksizin kaldığı bir ülkede. İktisadî büyüme sermayenin, emeğin ve teknik terakkinin kaydettikleri değişikliklere bağlı bulunacaktır. Böyle nazarî bir modelde, millî gelir artışı aşağıdaki denklemle ifade edilebilir:
dY=V.dK+W.dL+dY’
Bu formülde ;
dY, millî gelirdeki artıştır.
V. sermayenin marjinal etkinliğidir.
dK, sermaye stokundaki artıştır.
W , emeğin marjinal etkinliğidir.
dL, nüfus artışıdır.
dY’. teknolojik ilerlemenin yahut zamanın İktisadî büyümeye katkısıdır.
Ekonominin büyüme hızında sermaye, emek ve teknik gelişmenin payları şöyle ifade edilebilmektedir :
VK
dk WL dL dY’
Y K — -f- — j -j- —
Sermaye, emek ve teknolojinin büyümedeki paylarını ayrıntılı olarak gösteren denklemdeki; vkfi* makine ^ve teçhizatın Pftisb!î marjinal h y s > tasıl^sıcjjr. Yah,utıas][âtj .bu m’a*rjînâi “yfenrfilârme ‘ eşit olâügu’tâkcfirde Jse>nriâyfe kârının ‘millî gelirdeki payıdır. Bu terimi kısaltarak U ile ifade edelim. dK/K, sermaye stokunun büyüme hızıdır. Bu terimi kısaltarak k ile ifade edelim.
WL/Y, emeğin nisbî marjinal hasilasidlf. Emeğin geliri marjinal verimine eşit olduğu takdirde, ücretlerin millî gelire oranını gösteren bu terimi kısaltarak Q ile ifade edelim. dL/L. nüfus artış oranıdır. Nüfus artış oranını kısaltarak / ile belirtelim. dY’/Y. teknolojinin büyümeye katkısıdır. Bunu da kısaltarak r harfile gösterelim. dY/Y yahut büyüme hızını da kısaltarak / ile ifade edelim.
Denklem şu şekle girmiş olacaktır :
y = Uk + Ql + r
Bu formül İktisadî büyümeyi tayin eden unsurların emek ve sermaye prodüktivite artışı, sermaye stokundaki çoğalış, nüfus artışı ve teknik ilerleme olduğunu ortaya koymaktadır.
İktisadî büyüme hızından nüfus artış oranını çıkartırsak, adam başına düşen gelir yükseliş oranını buluruz.
(y.f) = Uk — (1 – Q) I + r.
Bu duruma göre, Uk ve r nekadar yüksek olurlarsa, adam başına refahın gelişme temposu
o derece hızlanmaktadır.
Global ve adam başına büyüme hızını tayin eden unsurları denklem çerçevesinde tahlil eden J.E. Meade. müteakip istikrarlı büyüme şartlarını araştırmaktadır. •
Vardığı sonuca göre, istikrarlı büyümenin gerçekleşmesi için ;
y — k durumunun temin edilmesi, yani sermaye stokundaki artış oranının global büyüme hızına eşit olması, ve aynı zamanda,
(1 – U) k = Ql + r durumunun gözetilmesi, yani nüfus artışı ve emek prodüktivitesi ile teknolojinin dikkate alınarak yatırımların yürütülmesi, lâzımdır.
Afmancası : neoklassische Wachstums- modelle.
Fransızcası : modèle de croissance néoclassique.
İngilizcesi : neoclassical model of growth.
(Bk; Harrod – Domar Büyüme Modeli, Domar’- ın Büyüme Modeli, Duesenberry’nin Büyüme Modeli, Klâsik Büyüme Teorileri, Kaldor’un Büyüme Modeli. Rostow’un Büyüme Modeli).

Yorum yazın