MILL’in DIŞ TİCARET TEORİSİ

Milletlerarası Talep Denklemi olarak adlandırılmaktadır.
Milletlerarası Talep Denklemi, Ricardo’nun Mukayeseli Masraflar Teorisini tamamlayıcı niteliktedir.
Bu teoriyi bir misalle canlandıralım.
Farzedelim ki. İngiltere E sayıda iş günü harcamak suretile 10 yarda çuha veya 15 yarda keten dokumaktadır. Almanyada ise. £ sayıda iş gününde dokunabilen çuha 10 yarda ve keten 20 yardadır.
Çuha, her iki memlekette de aynı maliyete dokunmaktadır. Ancak keten kumaş maliyeti, Almanyada daha ucuzdur. Ricardo’nun teorisinde belirtildiği gibi, böyle bir durumda, ingilterenin menfaati çuha imalâtında ve Almanyanın menfaati keten kumaş dokunmasında ihtisaslaşmaktır.
Ricardo. mübadele yapıldığı vakit. 10 yarda çuhaya karşılık ödenecek keten miktarının 15 metreden fazla ve 20 metreden az olacağını belirtmişti. Fiyatın bu iki sınır arasında hangi noktada karar bulacağını tahlil etmeksizin bırakmıştı.
John Stuart Mili, Mukayeseli Masraflar Teorisinin bıraktığı noktadan öteye tahlillerini yürütmüştür.
Mill’e göre;
Tatbikatta karşılaşılabilecek çeşitli ihtimaller vardır.
Almanya 1.5 yarda keten dokumaya karşı 1 yarda çuha isterse, İngiltere kendi sanayiinin
maliyetiı.e yapılacak bu mübadeleden ne kâr ve ne de zarar edecektir. Dış ticaret kârının tümünün Almanya’ya kalacağı bu fiyat, mübadelelerin gelişmesini sağlamıyacaktır.
Almanya fiyatı ucuzlatır, örneğin bir yarda çuhaya karşı 1.6 veya 1.7 yarda keten dokuma verirse. İngiltere keten dokumaları ithal etmekte menfaat görecektir. Keten dokuma bedeli ucuzladıkça, tarafların dış ticaret kazancı aynı seviyeye yaklaşacaktır. 1.7 nin biraz üstünde bir fiyata eri$ildiğinde, mübadele hacmi en yüksek düareyinibulâcaktır.
Eğer çuha fîyatı biraz daha yükselirse.. 1.8 veyayarda keten dokuma hedefine değişti- rilm6kîcHiteflîrse.. Keten dokumanın ucuzlaması Almanya piyasasındaki talebini artıracak ve dışarı sev/kedtfebifeCek miktar daralacaktır. Ticaret hadleri aleyhine seyreden taraf, mübadele yapmakta isteksiz davranmağa başlayacaktır.
£n yüksek mübadele hacmi, dış-ticaret kazançlarının her İki tarafa da elverişli olduğu fiyat seviyesinde gerçekleşecektir.
Mill’in dış ticaret teorisini matematik model üzerinde tahlil etmiş bir iktisatçı, Edgeworth’- dur.
Edgeworth’un modeli, 107 No. lu şekilde gösterilmiştir.
Yatay eksen, ingilterenin imal ettiği çuha miktarını göstermektedir.
İngiltere, imalâtını yalnız çuha üzerinde toplarsa, istihsal edeceği miktar OX dir.
İngilterenin ihracatı, O dan itibaren soldan sağa ölçülmektedir, iç tüketimi ise. X den itibaren sola doğru gösterilmektedir.
Oa. Ob. Oc. Od ve Oe vektörleri, çuha fiyatlarını belirtmektedir.
Çuha fiyatı Ob iken. İngiltere Oxx miktarında
ihracat yapacak ve X xl kadarını da iç piyasada
tüketecektir.
Çuha fiyatı Oc olursa.. Ingiltere içeride tüketimi kısacak ve ihracatını arttıracaktır. Oxt miktarında ihracat yapacaktır, iç piyasa tüketimi X x2 ye düşecektir.
Çuha fiyatı Od olursa.. Çuha fiyatının aşırı pahalılığı ve ticaret hadlerinin zararına işlemesi yüzünden Almanya talebini kısacaktır. ingilterenin ihracatı daralarak Ox3 seviyesine inecektir.
Çuha fiyatı belirli bir seviyeye gelinceye kadar- ingilterenin ihracatı genişleyecek ve fiyat bu seviyeyi aştığı takdirde Almanyanın talebi daralmağa başlayacaktır.
Almanyanın keten ihracatını ve tüketimini gösteren eğri de. benzer bir seyir takip edecektir. Fiyatı takiben ihracat bir noktaya kadar artacak ve sonra daralmak istidadını kazanacaktır.
Mübadele edilecek kıymetler toplamının mak- simizasyonunu sağlayacak en uygun fiyat, «çuha» ve «keten» arz-talep eğrilerinin birbirlerini kestikleri Oc fiyatı olacaktır.
Almancası : Theorie der internationalen Werte.
Fransızcası : théorie des valeurs internationales.
İngilizcesi : theory of international values.
(Bk; Klâsik Dış Ticaret Teorisi. Ricardo’nun Dış Ticaret Teorisi, kesin üstünlük, ticaret hadleri).

Yorum yazın