MİLLİ MUHASEBE

kavramının Ortaçağa kadar indiğini düşünen »Htisatçılar vardır. Birinci William. ingiltereyi istilâ ettikten sonra, toprakların yüz ölçümünü, verdikleri ürün miktarını, üzerinde yaşayan nüfusu ve yetiştirdikleri hayvan türleri ile bunların sayılarını gezici heyetler marifetile yazdırtmış ve memleket ekonomisinin bir genel tablosunu çıkartmağa teşebbüs etmişti. William Petty. 1665 de yazdığı Verbum sapienti ve 1676 da kaleme aldığı Political Arithmetick adlı eserlerinde halkın gelirini, millî serveti ve emeğin yarattığı değeri tahlil etmiştir. BoisguUbert. 1695 de, Détail de la France adlı eserinde Fransa’nın İktisadî varlığını hesaplamağa çalışmıştır. 1712 yılına kadar yaşamış olan İngiliz istatistikçisi Gregory King. millî ekonominin envanterini çıkartmayı, ailelerin kazançlarını ve harcamalarını sondajara öğrenmeyi ve bir millî gelir tahmini ortaya koymayı denemiştir. Fizyokratlar. İKTİSADÎ TABLO’da, sektörlerarası fiziksel ve parasal değer akımları üzerinde durmuşlardır.
Yirminci Yüzyılda, Bowley ve Stamp. millî gelir çalışmalarını tekrar canlandırmışlardır. Key- nes’r Genel Teorisi, millî ekonominin muhasebesini kurmak fikrine önem’ kazandırmıştır, ikinci Dünya Savaşında ve onu izleyen yıllarda, milli gelir ve millî muhasebe çalışmaları büyük bir yoğunluk göstermiştir.
Millî muhasebe kavramı, iktisatçılar tarafından değişik terimlerle ifade edilmiştir. Fransız- lar, comptabilité nationale terimini başlangıçtan itibaren benimsemişlerdir. Anglo – Saksonlar ve diğer ülkeler iktisatçıları national income and accounting. national economic accounting, national accounts. social accounting. construction of social accounts gibi terimler teklif etmişlerdir.
Millî muhaşebe, belirli bir dçnemş ait İktisadî faaliyeti jnjîkço dıjzeydş izlemp, ölçme ve değerlendirme tekniğidir.,. Ticarî muhasebenin Jirma bünyesindeki, rolüpüjn .bir, Çerlerini memleket ekonomisi çapında gerçekleştirir. Miilî gelirin bir analizini ve dökümünü yaparak, sektörlerinin ve . nsurlarınının fonksiyonel ilişkilerini
aydınlatarak bunların makro sentez tablolarını çıkartır.
Biri analiz ve diğeri sentez karakterinde çift yönlü bir tekniğe dayanan millî muhasebe çalışmalarının iki amacı vardır. Birincisi. İktisadî faaliyetin tümünü ölçmektir. İkincisi, toplam İktisadî faaliyetin yapısal özelliklerini ve karakterlerini belirtmek üzere, sektörlerden herbiri içindeki faaliyeti ve sektörlerarası fonksiyonel ilişkileri tesbit etmektir.
Millî gelirin hesaplanmasında kullanılan, sayımlarla elde edilen ve çeşitli maksatlarla hazırlanan data, millî muhasebe çalışmalarının bir nevi ham maddesidir. Millî muhasebe, bu data üzerinde işleyerek İktisadî hayatın mekanizmasını teşhise çalışır. Bu teşhis, aynı zamanda ilerisi için yapılacak tahminlerin temelidir. Milli bütçe, büyüme senaryoları, plan alternatifleri ve uzun vadeli perspektif; millî muhasebenin sağladığı bilgilere ve imkânlara dayanarak yapılır. Firmalar da, kendi faaliyet programlarını hazırlarken, millî muhasebeden yararlanabilirler.
Millî muhasebe dönemi, başlangıçtan bu yar na, bir yıl olarak tesbit edilmiştir. Ancak ekonominin aktüel koşullarını yansrtma olanağı arttığı ve’ yaşanan günün durumunu gecikmeksizin belirttiği ölçüde faydasının da artacağı bu konu ile ilgilenenler tarafından kabul edilmektedir. Dönem süresinin üç aya indirilmesi istikametinde, ilim adamları arasında bir eğilim göze çarpmaktadır.
Millî muhasebe, yeni ve gelişme halinde bir tekniktir. Bu tekniğin zamanla değişmesi normaldir. Başlangıçtan 1970 lere kadar, araştırma konularının ve tahlil kapsamına giren unsurlarının geçirdiği üç gelişme safhası bulunduğu düşünülebilir.
A) Birinci safha. 1945 yılına kadardır. Kuz- nets. Perroux. Stone ve Colin Clark, bu safhada çığır açıcı katkılarda bulunmuşlardır.
1945 yılına kadar, özellikle kavramların tes- bitine, hedefleri belirlemeğe ve millî geliri hesaplama usûllerine önem verilmiştir.
Bir ülkenin bütün bir yıl boyunca ürettiği nihaî mal ve hizmetlerin toplamı. MİLLÎ HASILA olarak tanımlanmıştır. Millî hasılâ, tüketim ve yatırım malları olarak iki grupa ayrılmıştır. Üretim alanlarından piyasaya mal ve hizmet akarken, bunlara karşılık İktisadî faaliyetin ücret, kâr ¡Ih., şeklinde yarattığı para akımı millî gelir terimile ifade edilmiştir. Gelirlerin tüketime harcandığı ve tasarruf edildiği nisbetler millî muhasebe modellerinde belirtilmiştir^. – «
Millî muhasebenin konuşuna giren faaliyet, üç ayrı açıdan tahlil, edilerek- tablolara geçirilmiştir.
, Pir.inçi ¡tabloda, fjzilç yatyjt rraddî. üretim gösterilmiştir. Ekonominin çeşitli çlalları arasındaki mübadeleler ve ilişkiler tahlil edilmiş ve her dalın katma değer tutarı hesaplanmıştır.
ikinci tabloda, İktisadî faaliyet gelirler açısından izlenmiştir.
üçüncü tabloda, harcamalar ölçülmüştür.
B) ikinci safha, 1945-1959 arasındadır.
Bu devrede, ekonominin karakteristik değişkenleri üzerindeki araştırmalar ilerletilmiş ve derinleştirilmiştir.
a) Millî ekonomi dörde ayrılmıştır: işletmeler, household’lar, devlet ve dış âlem.
Bu dört ayrı alandan herbiri için ayrı hesaplar çıkartılmıştır. Aralarındaki ilişkiler ölçülmüştür.
b) Millî gelirin tanımına nihai ürün kavramı esas tutulmuştur. Nihaî tüketiciye veya kullanıcıya intikal etmek üzere nihaî piyasaya sunulan üretim hasılâsına nihaî ma! denilmiştir. Aynı zamanda. ara mallarının ve hammaddenin millî gelir açısından İktisadî rolleri tahlil edilmiştir. Her sektörün kendi nihaî üretimi ve nihaî tüketimi ile ara mallarının sektörlerarası dolaşımına ait sentez tekniği geliştirilmiştir.
c) Para akımlarını izleme metodlan üzerindeki çalışmalar ilerletilmiştir. Ödemeler akımım tabloya yansıtma usûlleri düzenlenmiştir. Para akımlarının iki ayrı amacı hedef tuttuğunu dikkate alarak bir ayırım yapmakta fayda görülmüştür. Üretim ve mübadeleleri besi iyen para akımı ile emisyon, kredi ve spekülâsyona yönelmiş para akımı, birbirinden tecrit edilmiştir.
d) Sermayelerin ve üretim organizasyonu aktiflerinin muhasebesi çıkartılmıştır.
C) Üçüncü safhanın başlangıcı, 1959 yılıdır.
Millî muhasebe tekniğinde, İktisadî faaliyetin dinamik bir sentez halinde izlenmesine giderek artan bir önem verilmiştir. Daha önce yapıtmış çalışmalar toparlanarak net sentez tabloları vü- cude getirilmiştir.
a) Millî muhasebenin üretim, tüketim ve yatırım gibi klâsik makro yönleri tesbit edilmiştir.
b) Genel durumdan hareketle, tahliller sektörlere indirilmiştir.
c) Üretim konuları, üretimin cereyan tarzı, gelirlerin kullanılışı, yatırımların yönü ve alanları, devlet harcamaları, müteşebbisin finansman sorunları, tüketicinin davranışları ve dış âlem ilişkileri araştırılmıştır.
d) ‘ Endüstrilerarası ilişkilerin ve mübadelelerin bir tablosu çıkartılmıştır.
e) Ekonominin- çeşitli ajanları arasındaki ilişkiler ve transferler incelenmiştir.
Millî muhasebe, İktisadî previzyonların temelidir. Millî bütçenin, yıllık programın, planın hazırlanmasında, millî muhasebenin sentez tabloları değerlendirmelere ve tahminlere esas tutulmaktadır.

Yorum yazın