MILL (John Stuart)

İngiliz iktisatçısı ve felsefecisidir.
James Mill’ın oğludur.
1806- 1873 yıllarında” yaşamıştır.
On Dokuzuncu Yüzyılın harika çocuklarından- dır. Üç yaşında Yunanca, dört yaşında matematik ve sekiz yaşında Lâtince öğrenmeğe başlamıştır. On dört yaşında, klâsik tahsilini tamamlamıştır. Ancak hukuku yarım bırakarak, memurluğa girmiştir.
Memurluk hayatında hızla ilerlemiştir. Dergilere makaleler yazmıştır. Aralarında Macauley’- in bulunduğu tartışma gruplarına devam etmiştir. 1843 de Mantık, 1948 de İktisat, 1859 da Hürriyet, 1863 de Utilitarianizm ve 1865 de Auguste Comte ve Pozitivizm adlı kitaplarını çıkarmıştır. Parlamento üyeliğine seçilmiş ve İrlandalIların haklarını savunmuştur. Ölümünden sonra yayımlanan otobiyografisi, olay yaratmıştır.
Hayatı boyunca entelektüel sürmenajın verdiği sürekli telâş ve huzursuzluk ikliminden kurtulmamıştır. 1851 de. Harriyet Taylor ile evlenmiştir. Harriyet Taylor, Mill’in fikirlerini ve teorilerini etkilemiştir.
Felsefede babasının ve Jeremy Bentham’ın paralelini az çok muhafaza etmiştir. Ancak onların teorilerini Hümanizm hamuru içinde tekrar yoğurmuş, katı ve dogmatik noktalarını yumuşatarak işlemiş ve UtiHtarianizmı berrak üslûbu ile aydınlığa kavuşturmuştur. Bu fikir sistemini yepyeni kantitatif kavramlarla geliştirmiştir.
Sosyal sorunlarda, yaşadığı çağa hâkim olan kanaatlerin ötesine geçerek geniş bir anlayış göstermiştir.
Siyasette demokrasi prensiplerini ve nisbî temsil sistemini savunmuştur.
Mantık sisteminde, tümevarım metodu üzerin- db duımuş ve ampirik araştırmaktın önemini belirtmiştir.
Ahlâk Teorisinde, birlik ve dayanışma kavramlarını derin tahlillere tâbi tutmuştur.
John Stuart Mili, hayatının ilk yarısında, fikir sistemini mutlak bir FediyetçUik anlayışı üzerine bina etmiştir. Ferdiyetçiliğin toplum düzenine hâkim olması gerektiğini savunmuştur. Hayatının ikinci yarısında ise, sosyal düşüncelerin ağırlığı artmıştır. Sosyal reform tezi üzerinde önemle durmuştur. Sosyalistlerin bazı fikirlerile Ferdiyetçiliği bağdaştırmağa çalışmıştır. Fertlere hayat mücadelesinde eşit imkânlar sağlayabilmek için, mirası kaldırmak lüzumunu ileri sürmüştür.
Dış ticarette, Liberalizm doktrinini ve serbest mübadele tezini desteklemiştir. Klâsik Dış Ticaret Teorisini geliştirmiş ve bu teoriye büyük değer taşıyan katkıda bulunmuştur. Ricardo’ nun vardığı merhaleden teknik tahlil bakımından çok daha ilerilere ulaşmıştır. Yalnız bir noktada, serbest mübadele prensipine istisna kabul etmiştir. Yeni doğan sanayiin gelişebilmesi için, bir müddet devlet himayesine ihtiyaç duyulacağını belirtmiştir.
Ticaret hadleri kavramı hakkındaki analizi de. iktisat ilmine önemli bir katkı niteliğindedir.
Malthus’ün ve Ricardo’nun kötümser teorilerinden ayrılmıştır. Nüfusun sürekli olarak üretimden daha hızlı artış kaydetmek ihtimalinden endişelenmemek gerektiğini yazmıştır. Teknik ilerlemelerin tarımı ve sanayii zamanla yüksek üretim seviyelerine eriştireceğine inanmıştır. Gelişmenin refah getireceğine işaret etmiştir. Terakki hamlelerinin yalnız zengini daha zengin yapmaKİa kalmayacağını, fakiri de zenginleştireceğini ileri sürmüştür. İktisadî gelişmeye paralel olarak ciro hacminin büyüyeceğini, fakat kâr hadlerinin azalacağını tahmin etmiştir.
Ücret Fonu Teorisine katkıları olmuştur.
Gelir dağılımını ve Rant Teorisini en güzel anlatmış olan yazardır.
Principles of Political Economy adlı eseri, altmış yıl boyunca, kültürlü çevrelerde ve üniversitelerde en çok aranan kitaplar arasında yer almıştır.
John Stuart Mili, Klâsik Ekolün en yüksek popülarite ve itibar düzeyine eriştiği yıllarda yaşamıştır. Fakat Principles of Political Economy yayımlandıktan sonra, her taraftan Klâsik Ekole hücumlar başlamıştır. John Stuart Mili, bu hücumları Klâsik Ekolün son büyük temsilcisi olarak cevaplandırmış ve Klâsiklerin teorilerine kesin şeklini vermeğe gayret etmiştir.
Çağdaşları. John Stuart Mill’e Klâsiklerin en büyük siması olarak bakmışlardır. Hayatının son günlerinde, prestiji Adam Smith’in ve Ricardo’- nun şöhretlerinden de üstündü.
(Bk; James Mili, Klâsikler, Klâsik Dış Ticaret Teorisi. Mill’in Dış Ticaret Teorisi. Ücret Fonu Teorisi. Utilitarianizm, Ferdiyetçilik).

Yorum yazın