Marx’ın Değer Teorisi

klâsik İngiliz iktisatçısı Ricardo’nun kıymet hakkındaki görüşüne dayanır. Ricardo «çoğaltılabilir» malların mübadele değerini onlara sarfedilen emek miktarı ile (çalışma saatleri toplamı ile) izah etmişti. Sermaye de, Ricardo’ya göre, daha önce sarfedilmiş emë- ğin gövde olarak kristalleşmesinden başka bir şey değildi. Bununla değeri emeğe ve emekçiye bağlamak noktasında Bilimsel Sosyalizme kapı aralanmış oluyordu. Marx’a göre malın mübadele değerini, onun üretime «sosyal olarak gerektiği miktarda» sarfedilen çalışma saatleri toplamı tayin eder. «Sosyal olarak gerektiği miktarda» demekten maksat, mübadele değerini belli zamanda ve belli bir. toplumun normal üretim şartlarına uyarak sarfı gerekli olan ortalama çalışma saatleri toplamının tayin ettiğini belirtmektir. Ricardo gibi Marx da sermayeyi daha evvel sarfedilmiş çalışma saatleri tutarı olarak görmüştür. Böyle olduğuna göre, herhangi bir mal biriminin mübadele kıymetini tayin eden unsurlar -hepsi de emeğe dayalı olarak- şu üç kalemde toplanabilecek demektir: Tüketilmiş ham madde ve makinenin değeri (önceki çalışma saatleri tutarı kadar); kullanılan emeğin’değeri (çalışma saatlerinden emekçiyi geçindirmeğe yetecek kadarı ücret olarak); artı değer (üretilen malın toplam çalışma saatlerile tayin edilmiş mübadele kıymetinden emeğin mübadele kıymeti olan saatleri indirdikten sonra kâr halinde
; müteşebbise ait olan saatler tutarı).
Marx, üretilen malın mübadele değeri ile onu üreten emeğin mübadele değerinin farklı şeyler olduğunu ileri sürmüştür. Birincisini tayin eden, söz konusu malın birimi içine giren emek miktarıdır; başka bir deyişle, malı tekrar istihsal için üreticinin katlanması gereken maliyettir (sâatler toplamı ofarak). İkincisini tayin eden ise, emekçinin çalışma gücünü bir günden öbürüne tekrar üretip yerine koyması için gerekli maliyettir ki, bu da geçinme mallarının üretimi için gerektiği kadar çalışma saatleri toplamı demektir. Müteşebbis sattığı malın mübadele kıymeti içinde ona sarfedilmiş emeğin tam karşılığını aldığı hşlde, o işte kullandığı emekçiye sadece kendi mübadele değerini, yani ancak çalışma gücünü tekrar üretmeğe yetecek kadar saatlerin toplamını ücret olarak ödemektedir. İşte, malın mübadele değeri ile onu üreten emeğin mübadele değeri arasındaki bu fark kapitalist müteşebbisin kârı demek olan artı değeri meydana getirir. Artı değerin, değişken (variable) sermayeye bağlı olarak mutlak ve nisbî değişimi Marx’t İktisadî Büyüme ve Gelişme Teorisinin kilit noktasında yer alır.
Almancası : marxistische Werttheorie.
Fransızcası : théorie marxiste de la valeur.
İngilizcesi : Marxist theory of value.
(Bk; artı değer, Karl Marx, Marksizm, Marx’in büyüme modeli).

Yorum yazın