MAO TSE-TUNG

Çinli komünist lideri ve devlet adamıdır. Büyük gerillacıdır.
1893 de doğmuştur.
Merkezî Çin’in hali vakti yerinde bir köylü ailesindendir. Genç yaşlarından itibaren huzursuz psikolojisile ve isyancı ruhile dikkati çekmiştir. Aile çiftliğinde itaatli bir evlât olarak çalışmak istememiştir. Durmaksızın okul değiştirmiştir.
Okumağa merak sarmıştır. Başlangıçta, Ingiliz parlamentarizmine hayranlık duymuştur. Sonra sempatisini Sosyalizme ve Anarşizme kaydırmıştır.
1918 de Pekin’e giderek üniversite kitaplığında görev almıştır. Orada, iki profesörün etkisi altında kalmıştır. Bu profesörler, Çin Komünist Partisini kurmağa teşebbüs edecek olan Li Ta-chao ve Ch’en Tu-hsiu idiler.
Kısa bir süre, doğduğu Hunan ilinde öğret menlik yapmıştır. 1921 de, Çin Komünist Partisini kuranlara yardım etmiştir. Partinin Hunan mahallî liderliğine tayin edilmiştir. 1923-1926 arasında, parti hiyerarşisinde hızla yükselmiştir. Shangai ve Canton’da çalışmıştır. Eski huzursuzluğu devam ettiğinden, ikide bir mesele çıkarmış ve küserek Hunan’a dönmüştür. Köylünün aktif bir kıymet olabileceğini, Hunan’daki küskünlük günlerinde keşfetmiştir.
Sun Yat-sen ve Chiang’ Kai-Shek ile fasılalı mücadeleleri ve ittifakları olmuştur. Köylerde tertiplediği ayaklanmalar, Kuomintag birliklerince kolaylıkla bastırılmıştır. Bir aralık, dağlara kaçmak zorunluğunda kalmıştır.
Üç yıl uğraşarak Güney Doğu’da kızıl mukavemet yuvaları hazırlamıştır. 1931 de, bir sov- yet cumhuriyeti ilân etmiştir. Ancak bu cumhuriyette, iktidarı Moskova’nın adamlarile paylaşmıştır. Moskova’nın adamları, onun Marksizm kültürünü kifayetsiz görmüşler, fırsatçı politika izlediğini ¿.C^ünerek kendisini küçümsemişler ve uyguladığı gerilla taktiklerini ilkel bulmuşlardır. Köylü zihniyetinin ve köylü kuvvetlerinin Sosyalizmi zafere eriştiremiyeceğini ona öğretmek istemişlerdir. Ve mukavemetin Rus metodlarile örgütlendirilmesine karar vermişlerdir. Ancak Rus metodları, Chiang Kai-Shek önünde iflâs etmiştir.
Mao, bunun üzerine, kurtarabildiği kuvvetleri toplamış ve bunları Kuzey Batı yönünde Uzun Yürüyüşe çıkarmıştır. Uzun Yürüyüş esnasında, partinin kontrolünü eline geçirmiştir.
Japon savaşı, Mao ile Kuomintag arasında zoraki bir mütareke yapılmasını gerektirmiştir. Düşman mağlûp olunca, sağ-sol mücadelesi tekrar alevlenmiştir. Chiang Kai-Shek’ in enflâsyoncu politikası ve karaborsayı ezmek üzere başvurduğu ürkütücü tedbirler, Mao’nun zaferini kolaylaştırmıştır. 1949 da, Çin Halk Cumhuriyetini ilân etmiştir.
Moskova’ya giderek bir ittifak andlaşması imzalamış ve İktisadî – teknik yardım istemiştir.
Çin-Rus gerginliği, Stalin’r ölümile başlamıştır. Mao, kendisinden kıdemsiz komünistlerin direktif vermelerinden hoşlanmamıştır. Komünist âleminin liderliğine geçmek istemiştir. Doktrin konularında Moskovadan ayrı düşmüştür. Gerçek Marksizm’in ve Leninizm’in ne olduğunu izah etmiştir. Marksizm’i tam dozla günün koşullarına intibak* ettirmeğe ve uygulamağa uğraşmıştır. Çin halkını su katılmamış bir kollektif düzene sokmayı denemiştir. Hareketin canlılığını devam ettirmek üzere bir Kültür İhtilâli çığırı açmıştır. Parti teşkilâtında karşılaştığı mukavemeti, gençlerden kurulu Kızıl Muhafızlarla ve ordu kuvve- tile kırmıştır.
(Bk; Li Ta-chao, Ch’en Tsu-hsiu, Lenin, Komünizm. Marksizm, Kollektivizm, Komünist Partileri, Komintern, Kuomintag).

Yorum yazın