KREDİ KONTROLÜ

modern ekonomilerde umumiyetle bütün memleketlerde kredi organizasyonunun ve dağıtımının devlet tarafından muraka» besine denir. Bu müdahalenin başlıca sebepleri; vasıtalı bir şekilde mevduatı korumak ve bilhas* sa kredilerin spekülatif gayelere tahsisini önlemek, millî ekonomiye faydalı olmasını sağlamaktır.
Bu murakabe ve kontrol tedbirleri üç şekilde olabilir :
a) Devlet çıkaracağı kanunlarla banka kredi muamelelerini düzenler ve kendi organlarına kontrol ettirir.
b) Daha yakından murakabeyi sağlamak ve millî ekonomiye daha faydalı olmasını temin etmek üzere bankacılık sistemini reorganize eder.
c) Devlet kendisi resmî veya yarı resmî kredi müesseseleri kurar veya kurdurtur.
Memleketimizde; Merkez Bankası ve Bankalar Kanununa kredileri başıboş bırakmamak ve kontrol altında tutmak üzere bazı hükümler konulmuştur.
Merkez Bankası ; memleketteki İktisadî faaliyetlerin icaplarına göre krediler üzerinde keyfiyet ve kemiyet bakımından tanzim tedbirleri ittihazına ve umumî kredi hacmi ile umumi kredi hacmi içinde muhtelif kredi nevilerinin sektörler ve konular itibarile dağılış tarzını ayarlamak üzere kararlar almak ve kredi konularile ilgili hususlarda hükümetçe tevdi edilecek mevzularda istişarî mütalâalar vermekle vazifelidir. Maliye Bakanlığına bağlı Bankalar Yeminli Murakıpları da bankaların kredi işlemlerini kemiyet ve keyfiyet bakımından kontrol edebilirler. Bankalar Kanununa göre; bankalar bir firmaya ödenmiş sermaye ve ihtiyat yekûnlarının % 10’undan fazla kredi veremezler. Bazı hallerde bu nispet % 25’e çıkabilir.
Bankalar idare Heyeti azalarına, müdür ve memurlarına kredi veremezler. Muayyen bir meblâğdan yukarı krediler ancak Umum Müdürlük veya İdare Meclisi tarafından açılabilir. Bankalar gayrimenkul ipoteği mukabilinde kredi veremezler.
Ancak bütün bu kaidelerin bazı istisnaları da mevcuttur.
Almancası : Kreditkontrolle.
Fransızcası : contrôle du crédit.
İngilizcesi : credit control.

Yorum yazın