KREDİ ÇARPANI

kaydî para mekanizmasının bankalara sağladığı imkânları belirten katsayıdır.
i) Ödemelerin banknot kullanılmaksızın yalnız kaydî para ile yapıldığı ve mevduatın bekletilmeksizin plasmanlara bağlandığı bir nazarî sistemde, bankaların açabilecekleri kredi miktarını gösteren formül şudur :
Bu formülde ;
D mevduatta kaydedilen artıştır.
r bankaların mevduata karşılık bulundurdukları ankes oranı yani likit ihtiyattır.
K «mevduatı kredi yaratır» diye adlandırılan tekniğe göre açılabilecek kredilerin son sınırıdır.
1 —r
KREDİ ÇARPANI’dır.
r
İnisiyal mevduat artışının 1000 lira olduğunu ve bankaların % 10 oranında kasa ihtiyatı bu-lundurduklarını farzedelim.
Yukarıki formüle göre, inisiyal mevduat artışının sebebiyet vereceği zincirleme banka işlem-leri sonunda kredinin erişeceği nihaî sınır 9 000 liradır.
ii) Ödemelerin kısmen banknotla yapıldığı ve mevduatın (kasa ihtiyatı ayrılarak) bekletilmeksizin kredi olarak dağıtıldığı bir sistemde, inisiyal mevduat artışı sonunda bankaların açabilecekleri kredi miktarını gösteren formül şudur :
Bu formülde,
r’ nakitle yapılan ödemelerin oranıdır.
1—r!r + r’ ödemelerin kısmen nakitle yapıldığı gerçek durumdaki KREDİ ÇARPANI’dır.
İnisiyal mevduat artışının 1000 lira olduğunu, bankaların % 10 oranında kasa ihtiyatı bulundurduklarını ve ödemelerin ortalama % 40 oranında, efektif kullanarak yapıldığını farzedelim.
Bu ikinci formüle göre, inisiyal mevduat artışının sebebiyet vereceği zincirleme banka işlemleri sonunda kredi miktarının erişebileceği nihaî sınır 1800 liradır.
Almancası : Kreditmultiplikator.
Fransızcası : multiplicateur du crédit.
İngilizcesi : credit multipllier.
(Bk; mevduat çarpanı, çarpan, kredi enflâsyonu. bankacılıkta kliring, kaydî para, Walter Bagehot, Hartley Withers).

Yorum yazın