KAYITSIZLIK EĞRİLERİ

yoğaltıcıya aynı faydayı sağlıyan çeşitli mal kombinezonlarını belirten bir analiz aletidir.
Kayıtsızlık veya eş-fayda halini geometrik olarak da belirtmek mümkündür.
Faydayı ölçülebilir kabul eden marjinal fayda yaklaşımı, belirli bir gelire sahip yoğaltıcının, ihtiyaçlarını karşılıyacak çeşitli mallar karşısında nasıl en yüksek tatmin derecesine ulaşacağını tahlil etmektedir. Kayıtsızlık yaklaşımı ise ordinat fayda kavramından hareket etmekte ve yoğaltıcının çeşitli mal kombinezonlarını mukayese ederek kendine en fazla kıvanç verecek olan çözümü aradığını varsaymaktadır.
Değişik mal kombinezonları yoğaltıcıya aynı faydayı sağlar. Böyle bir durumda yoğaltıcı, hangi mal kombinezonunu seçeceğine bir türlü karar veremez, kayıtsız veya daha açık bir de-yişle kararsız kalır. Faydayı çoğaltmak için, ya bir malın miktarını sabit tutup diğerlerinin miktarını arttırmak veya bütün malların kullanımını genişletmek gerekir.
Kayıtsızlık halini düzlem dik koordinat sisteminde geometrik olarak gösterebilmek için genellikle <ki mallı bir analiz yapılmaktadır, örneğin kaşar peyniri ve beyaz peyniri çeşitli miktarlarda beraberce kullanan bir yoğaltıcının elde ettiği faydalar aşağıdaki tabloda gösteril-miştir.
Tablonun birinci kısmında yoğaltıcının 1 kg kaşar peynir ve 4 kg beyaz peynir yoğalttığı zaman elde edeceği fayda (Ft) ile meselâ 3 kg kaşar ve 1 1/2 kg beyaz peynir yoğalttığı zaman elde edeceği faydanın (FJ aynı olacağı varsayılmıştır Buna göre yoğaltıcı aynı Ft faydasını veren ilk dört kombinezon arasında bir seçim yapma hususunda kayıtsızdır.
Tablonun ikinci ve üçüncü kısımlarında ise aynı kaşar peynir miktarları ile kombine edilen beyaz peynir miktarları kademeli olarak artmış olduğundan F2 faydası Fi den, F3 faydası da F2 den büyük olacaktır. Tabloyu uzatarak gitgide artan bir seviyede aynı faydayı sağlıyan sonsuz sayıda peynir kombinezonları gösterilebilir.
Yukarıdaki şekilde yatay eksende kaşar peynir. dik eksende beyaz peynir miktarları yeral- maktadır. Tablonun birinci kısmında aynı Fx faydasını veren kombinezonlar birer nokta halinde işaretlenip birleştirilirse Kt kayıtsızlık eğrisi elde edilir. Tablonun diğer kısımları da aynı yoldan işaretlenip birleştirilecek olursa eş F2 faydalarını belirten K2 ve yine eş Fs faydalarını belirten K9 kayıtsızlık eğrileri çizilmiş olur. Görülüyor ki fayda büyüdükçe kayıtsızlık eğrileri sağa kaymaktadır. Bu şekilde elde edilen kayıtsızlık eğrileri takımına kayıtsızlık paftası veya kayıtsızlık haritası adı verilmektedir.
Kayıtsızlık eğrileri üç değişkenli bir fayda fonksiyonunun, çeşitli fayda seviyelerinde düzlem koordinat sistemine izdüşümlerinden meydana gelmiştir. Fayda fonksiyonu parametrik bir hiperbolik fonksiyon olarak ele alınırsa durum daha da açık olarak ortaya konabilir.
örneğin;
x + xy + y+1=F gibi bir hiperbolik fayda fonksiyonunda, parametre F (fayda) değiştikçe çizilecek her hiperbol bir kayıtsızlık eğrisine tekabül eder. Ve fayda büyüdükçe eğriler sağ yukarı doğru pozisyon değiştirirler.
Kayıtsızlık eğrileri kesişmezler. Kesişme noktası, her iki eğri için müşterek bir nokta olacağına göre, adı geçen noktada faydalar da eşit olacaktır. Halbuki her kayıtsızlık eğrisinin ayrı bir eş-fayda halini belirttiği peşinen varsayılmaktadır.
Bahis konusu eğriler orijine göre içbükeydirler. Bunun da sebebi azalan marjinal ikame had- c//dir. Yani bir maldan vazgeçip diğerinin yoğaltımı arttırıldıkça, vazgeçilen her munzam mal birimi yoğaltıcının gözünde gitgide daha fazla önem kazanmakta ve yerine diğer maldan gitgide daha fazla konmak istenmektedir.
Almancası : Indifferenzkurven.
Fransızcası : courbes d'indifférence.
İngilizcesi : indifférence curves.
(Bk; atipik kayıtsızlık eğrileri, tüketici dengesi).

Yorum yazın