KARTOGRAMLAR

mekân serilerine mahsus harita şeVlinde grafiklerdir. Şu çeşitleri ayırd edilir :
i) Diyagram!/ kartogramlar. Bunlarda veriler ait oldukları mekânların haritadaki sınırları içine çeşitli sayıda nokta veya değişik büyüklükte sütun, daire gibi şekiller koymak suretinde gösterilir. Meselâ Türkiye’nin türlü illerindeki buğday üretiminin bu biçim bir kartogrammı hazır lamak için il sınırlarının çizilmiş bulunduğu bir harita kullanılır ve illerin alanları içine uzunluğu buğday üretimlerine göre değişen sütunlar konur. Başka surette taranmış veya boyanmış ikinci bir sütunla da illerin buğday üretimi ile beraber arpa üretimini de göstermek mümkündür.
i i ) Boyalı, gölgeli, taramalı kartogramlar. Bu
gibi kartogramlarda veriler başka başka renkler, veya aynı rengin türlü gölgeleri yahut da sıklık derecesi değişen taramalarla ifade edilir. Yani haritadaki alanlara her birine ait rakkamı göstermesi önceden kararlaştırılan boya, gölge veya tarama uygulanır. Renkler daha ziyade nitel bir vasfın şıklarının (örneğin seçimlerde Adalet. Halk ve Güven partilerinin çoğunluğu kazanmış bulundukları illerin) bariz olarak birbirinden ayırd edilebilmesini sağlamak amaçiyle tertip edilir. Buna karşılık aynı rengin açıktan koyuya giden nüansları veya sıklık derecesi değişen taramalar, belirli bir sıra ifade etmek itibariyle bir olayın türlü derecelerini (meselâ yıllık yağışların muhtelif seviyelerini) canlı olarak belli eder.
iii) Bandlı kartogramlar. Ticaret, ulaştırma, göçler gibi hareket ve akımları göstermek için kullanılır ve bahis konusu mekânların haritadaki mevkileri arasına kalınlıkları hareketin yoğunluğu ile orantılı bandlar çizmek suretiyle hazırlanır.
iv) /solu kartogramlar. Araştırılan olayın aynı seviyede bulunduğu, [meselâ yıllık ortalama sıcaklık derecesi eşit olan] yerleri harita üzerinde bir çizgi ile birbirine bağlamak suretiyle meydana gelir. Özellikle meteoroloji ve topografyada kullanılır. Meteorolojik kartogramlarda mevkiler arasındaki çizgilere, sıcaklık derecesi bahis konusu olduğunda isoterm, barometre basıncı bahis konusu olduğunda izobar denir.
Almancası : Kartogramm.
Fransızcası : Cartogramme.
İngilizcesi : Cartogram, statistical map.
(Bk; diyagram, grafikler).

Yorum yazın