KARABORSA TEORİSİ

kamu otoritelerinin koydukları ve kontrol ettikleri fiyatlardan daha pahalıya yapılan satışlarda, arz ve talep mekanizmasının işleyişini tahlil etmektedir.
82 No.lu şekil, karaborsada fiyat oluşumunu göstermektedir.
Diyagramın dik ekseni, fiyatlardır. Yatay eksen, arz ve talep miktarlarıdır.
SS. serbest rekabet şartlarının arz eğrisidir DD, serbest rekabet şartlarının talep eğrisidir.
Serbest piyasa arz ve talebine göre fiyatın teşekkül edeceği nokta. P dir. Fiyat P iken, arz ve talep miktarları ON olacaktır.
Ancak kamu otoriteleri P yi pahalı bularak fiyata müdahale ederlerse. Narh koyarlar veya vesika sistemini uygularlarsa.. Ve satıcılar malı Pt e arzetmeğe mecbur tutulurlarsa..
Px fiyatına satıcıların arzedecekleri miktar. ONt dir. Normal bir piyasa rayicinin altında tesbit edilecek fiyat, arzın daralmasına sebebiyet verecektir.
Buna karşılık, Px fiyatına müstehliklerin talep edecekleri miktar OK dır. Normal fiyatın al-tında tesbit edilmiş fiyat, talebin genişlemesine yol açacaktır. Fiilî talep ile fiilî arz arasında NjK miktarında bir açık belirecektir.
Talep arzdan fazla olduğundan ve stoklar daha çok mal arzına müsait bulunduğundan, satıcılardan bir kısmı, bu durumdan faydalanmağa teşebbüs edeceklerdir. Ve ONx den öteye yeni bir arz eğrisi meydana gelecektir. P1Sl karaborsa arz eğrisidir.
Karaborsada mal satmak, riskli ve külfetlidir. Karaborsacı stoklarını gizlemek ve kanun pençesine düşmemek için bazı masrafları göze almak mecburiyetindedir. Bu sebeple, karaborsa arz eğrisi, daha dik eğimli olacaktır.
Karaborsanın belirmesile, talep eğrisinde de bir kayma olacaktır. Py fiyatına ihtiyaçlarını kar- şılayabilenler, karaborsadan mal almayacaklardır ve onların mübayaaları karaborsa talep eğrisini etkilemiyecektir. Kanun otoritesine saygı gösterenler veya karaborsacıya yüzsuyu dökmek istemeyenler de, taleplerini kısacaklardır. Karaborsa talep eğrisi, D1Dl olacaktır.
Ve karaborsa fiyatı, P2 noktasında teşekkül edecektir.
P2 noktasının P den yukarıda veya aşağıda olması mümkündür. Mal darlığının şiddetli olmadığı, talebin mübrem karakter taşımadığı, kamu kontrolünün etkisiz kaldığı ve arz elastiki-yetinin yüksek olduğu durumlarda, karaborsa fiyatının P den ucuz olması mümkündür.
Almancası : Schwarzmarkttheorie.
Fransızcası : théorie du marché noir. İngilizcesi : black market theory.
(Bk; döviz karaborsası).

Yorum yazın