John Pierpont MORGAN

aynı öz adları taşıyan baba-oğul iki Amerikalı iş adamının adı’dır.
i) Birincisi, Büyük Morgandır.
1837-1913 yıllarında yaşamıştır.
Junius Spencer’u oğludur. Önce bir başka bankada çalışmış ve sonra babasının firmasına geçmiştir. Başarılı çalışmaları üzerine, babası ortaklığa kendisini kabul etmiştir. Malî ve sınaî işlere girişerek aile servetini kat kat büyütmüştür. Amerikanın dev firmalarile kıyasıya mücadeleler yapmış ve hepsinden muzaffer çıkmıştır. Adetâ bir demiryolları imparatorluğu kurmuştur. Amerikanın ilk 1 milyar altın dolarlık yatırımı olan ve bugün dünyanın en büyük çelik endüstrisi sayılan U.S. Steel kumpanyasını meydana getirmiştir. İmalât sanayiini, madenciliği, bankacılığı, sigorta kumpanyalarını, deniz nakliyatını ve tel- graf-telefon örgütünü kontrolüne almıştır.
Yabancı ülkelerden muazzam krediler sağlamış ve büyük sermayelerin Amerikaya girmesine aracılık etmiştir. Modern Amerikan sanayiinin finansmanında 1 No. lu rolü oynamıştır. 1907 Wall Street paniğini kendi malî imkânlarile durdurmuştur.
Hakkında çok dedikodu yapılmıştır. Orduya demode tüfek satmakla itham edilmiştir. 1895 Buhranında Amerika hükümetine ağır şartlarla altın ikraz etmesi tenkide uğramıştır. 1907 Borsa
Krizi dolayısile Amerika ekonomisine hükmeder duruma geçmesi tahammülsüzlük uyandırmıştır. Bankacılıkta tröst ve monopol kurma teşebbüsile suçlanmıştır. Hakkında parlamento tahkikatı açılmıştır.
Sporcu idi. Corsaire II adlı yatının ihtişamı efsane gibi dillerde dolaşmıştır. Protestan kilisesine yardım etmiştir. Hayır işlerine büyük para harcamış, fakat bunJarm reklâm edilmesini istememiştir.
ii) İkincisi. Genç Morgandır.
1867- 1943 yıllarında yaşamıştır.
Harvard’dan diplomalıdır. Babası ölünce, firmanın başına geçmiştir.
İlk Cihan Savaşı başlayınca, muharip devletler Genç Morgandau yardım talep etmişlerdir. Bunlara 500 milyon altın dolar kredi vermiştir.
Washington hükümeti, harbe girdikten sonra, Morgan’dan borç almamıştır. Ancak mütarekeyi izleyen devrede istikrarı geri getirmek üzere Morgan’axr fonlarına başvurulmuştur. Morgan firması müttefiklere 2 milyar altın dolarlık ve Amerikaya 4 milyar altın dolarlık istikraz kaynağı sağlamıştır.
Babasının hatırasına bir araştırma fonu kurmuştur.

Yorum yazın