John LAW

iskoçyalı maliyecidir.
1671 – 1729 yıllarında yaşamıştır.
İskoçyayı malî buhrandan nasıl kurtarmak mümkün olabileceğine dair yazdığı eser ilgi görmemiştir.
Fransaya geçerek hükümdarı kâğıt paranın da altın sikkeler kadar kolay tedavül edebileceğine inandırmağa çalışmıştır. Zenginlik ve refahın altın stokuna değil, ticaret hayatının canlı tutulmasına bağlı olduğunu ileri sürmüştür. Altın ve gümüş olmaksızın da, kâğıt para basarak piyasaya hareket verilebileceğini iddia etmiştir.
Fransız hükümeti, Banque Générale adınfr taşıyacak ve banknot çıkartacak bir resmî müessese kurulmasına karar vermiş ve başına John Law’u getirmiştir. Bankanın dörtte bir altın ve gümüş karşılığa dayanarak çıkarttığı banknotlar başlangıçta itibar görmüştür. Çok geçmeden müesseseye Banque Royale adı verilmiştir.
Ancak Law, bir müddet sonra, ölçüsüz işlere girişmiştir. Deniz aşırı şirketler kurmuş ve bunların finansmanını emisyonla yapmıştır. Şirket aksiyonları üzerinde büyük spekülâsyonlara sürüklenmiştir. Zararları karşılamak ve aksiyonları yüksek tutmak için banknot çıkarma imtiyazını sui istimal etmiştir. Emisyon kurumunun batak giden şirketleri kurtarmağa çalışması, güveni sarsmıştır. Piyasada panik başlayınca, banknotları altına çevirmeğe imkân kalmamıştır. Karşılığı ödenemeyen banknotların sahiplerine Fransız hükümeti borçlanmıştır. Bu talihsiz spekülâsyon macerasından sonra birçok kuşaklar ge- çinceğe kadar. Fransız milleti banknota ve kâğıt kaimelere itimatsızlık beslemiştir.
(Bk; Assignat, Cantillon).

Yorum yazın