İŞ VE İŞÇİ BULMA,KURUMU

işçilerin istek ve kabiliyetlerine uygun, işlere yerleşmelerine ve işverenlerin çeşitli işler için elverişli işçi bulmalarına aracılık etmek amacıyla 25 Ocak 1946 tarih ve 4837 sayılı kanunla kurulmuş bir kamu teşekkülü dür.
Yirminci Yüzyıl başlarına kadar birçok ülkede iş ve işçi bulma hizmetini yapan ücretli büroların işçileri sömürmeleri çeşitli tepkilere yol açmış ve neticede iş ve işçi bulma hizmetinin bir kamu görevi olarak devlet tarafından parasız yapılacağı kabul edilmiştir.
1936 yılında 3008 sayılı İş Kanununa giren bu prepsip ancak on senelik bir gecikmeden sonra uygulama alanına intikal edebilmiştir. Gerçekten 25 Ocak 1946 tarih ve 4837 sayılı kanun memleketimizde ilk defa iş ve işçi bulma hizmetini yapacak olan resmî bir kuruluşa yer vermiştir.
Kurumun görevleri halen 931 sayılı İş Kanununun 84 üncü maddesinde gösterilmiş bulunmakta-
• dır. Buna göre adı geçen kurum iş ve işçi bulma hizmetini gereği şekilde yapabilmek amacıyla önce iş piyasası hakkında bilgi toplamak ve araştırmalar yapmakla yükümlüdür. Daha sonra emek arzı ile emek talebini en iyi şekilde karşılaştırmaya gayret edecek, bu hususta işçi ve işverenleri aydınlatıcı yayınlar yapacaktır. Nihayet uzun vadeli bir istihdam politikasını gerçekleştirebilmek için mesleğe yöneltme ve meslekî eğitim alanlarında faaliyet gösterecektir.
İş ve işçi Bulma Kurumu Çalışma Bakanlığına bağlı olmakla beraber, malî ve idarî bakımdan özerk bir kuruluştur. Merkez ve taşra teşkilâtına sahip olan kurumun yılda bir defa toplanan Danışma Kurulu mevcuttur. Merkez teşkilâtında bir genel müdür ile iki yardımcısı ve çeşitli şubeler yer almaktadır. Taşra teşkilâtı ise lüzumlu görülen yerlerde açılan şubelerden ibarettir. Kurum, şube açılmasını gerektirmeyen yerlerde ajanlıklar vasıtasıyla iş ve işçi bulma hizmetini yerine getirmektedir.
İş ve İşçi Bulma Kurumu 1961 den beri yabancı ülkelerde çalışmak isteyen Türk vatandaşlarına da aracılık etmektedir. 1970 Haziran ayı sonuna kadar kurum aracılığı ile 32 yabancı ülkeye gönderilen Türk işçilerinin sayısı 407.553 ü bulmuştur. İşçilerimizin çoğunluğu Avusturya, Fransa. Batı Almanya, Danimarka, Hollanda ve İsviçre’de bulunmaktadır. İş ve işçi Bulma Kurumu yabancı ülkelerde çalışmak isteyenlerin taleplerini karşılayabilmek için başta Federal Almanya İş ve İşçi Bulma Bürosu olmak üzere yabancı âmme kuruluşları ile işbirliği yapmaktadır.
Diğer taraftan 931 sayılı iş Kanunu işçilere verilecek çalışma ve kimlik karnesinin tek tip olarak bastırılması ve parası karşılığı işverenlere dağıtılması görevini İş ve İşçi Bulma Kurumuna yüklemiştir. Bu hususla ilgili olarak hazırlanan tüzük yürürlüğe girmiştir.
İş Kanununun 86 ncı maddesine göre hazırlanan ve işverenlerin işçi isteklerini İş ve İşçi Bulma Kurumuna bildirmelerini öngören bjr başka tüzük te yayımlanmış bulunmaktadır. Buna göre kamu sektörü işverenleri sevk ve idareciler dışındaki bütün işçi ihtiyaçlarını bölgelerindeki İş ve işçi Bulma Kurumu teşkilâtına bildirmek zorundadırlar. İşveren tarafından verilen süre içinde işçi ihtiyacı kurumca karşılanamadığı takdirde kamu işverenleri kendiliklerinden işçi bulma faaliyetine girişebileceklerdir. Aynı tüzüğe göre özel sektör bakımından da işçi ihtiyacını kuruma bildirme zorunluğu vardır. Ancak özel sektör işverenleri işçi ihtiyaçlarını karşılama hususunda kurumun aracılığından yararlanabilecekleri gibi, kendileri de doğrudan doğruya işçi ihtiyaçlarını karşılayabileceklerdir.

Çalışma Bakanlığı’mn ilk kuruluş yıllarında, 25.1.1946 tarihli ve 4837 sayılı iş vu işçi Bulma Kurumu Kuruluş ve Görevler Hakkında Kanun yayınlanmıştır. Böylecn ortaya çıkan iş ve İşçi Bulma Kurumu, 1950 yılında yürürlüğe konulan 5562 sayılı kanunla geliştirilmiştir.

Kurum işçiye iş, işverene işçi bulma faali yetlerinl, bunlarla ilgili diğer ödevleri yerinğ getirmektedir. Çalışma Bakanlığı’na bağlı olmakla birlikte, tüzel kişiliğe sıahip, özel hukuk hükümlerine tabidir. Mail, İdari bakımdan özerktir. Yüksek Denetleme Kurulıjl nun denetimi altındadır.

Kurum iş ve İşçi isteyenlerin İsteklerini karşılayamamaktan dolayı hukukan sorumld olmadığı gibi, işverenle, ya da vekiliyle işç( arasında bağıt ilişiği kurulmasına aracılık ettiği hallerde, işverenle, ya da vekiliyle m çilerin bu bağıttan ötürü ileri sürebilecekleri zarar ve ziyandan da sorumlu değildir.

İşverenin, ya da vekilinin kurumdan İşçi isterken yaptığı yazılı beyanında belirttiği ücret ve öteki haklar işçi yararına bağlayıcı! dır. Bu beyanlar iç yönetmelikteki haklardan az olamaz. İşi kabul eden İşçiye, işveren, Kurum aracılığı ile, yol parası avansı verir.

Kurumun, merkezdeki Danışma Kurulu’n-dan başka mahalli (yerel) danışma komisyonları vardır. Danışma Kurulu a) İşçi ça lıştıran müesseselerln bağlı bulunduğu ba kanlıklar ile Sağlık: ve Sosyal Yardım Ba kanlığı’ntn, İl Genel Meclisi ile beledlyelerlı nöbetleşe çağırılacak birer temsilcilerinden b) Çalışma Bakanlığı’nca uygun görülecek ticaret ve sanayi odaları İle İşçi sendikalar ve benzeri kurumlar temsilcilerinden mey dana gelir, iş ve İşveren temsilcisi, üyelerir görev süreleri Uç yıldır. Çalışma Bakanı, ya da görevlendireceği kişi kurulun başkanıdııjj Kurul yılda bir toplanır. Danışma Kurulu, Kurumun çalışma konusu İle ilgili sorunlar inceler, Bakanlığa öneriler yapar; Bakanlı!: da, dilediği sorunlarda kurulun görüşünü alır

iş ve İşçi Bulma Kurumu’nun mahallj_da nışma komisyonları, kurumun teklifi, Çalış ma Bakanlığı’mn onayıyla, valinin, ya d.ı yadımcısının başkanlığında kurulur. Komis yonun üyeleri Millj_Eğitim, Bayındırlık, Sağ-İlk, Tarım müdürleriyle belediye başkanı, yu da Belediye Mecllsü’nden seçilecek bir üye, kurum şube müdürü, ya da ajanı, komisyonun kurulduğu illerdeki işçi ve İşveren ser dikalarının en fazla yedisinden seçilmiş birer temsilciden ibarettir.

Bu husustaki tüzüğün 8. maddesinde rrıu-halli danışma komisyonlarının görevleri şö) ■ le belirtilmiştir: iş arz ve talebini kıyaslayarak sosyal sıkıntıların önüne geçmek üzere o il çevresine alt tedbirleri saptamak, uygulanacak çareleri araştırmak, işçilerin me lek eğitimini düzenlemek, kalifiye işçi yetiş tirme tedbirlerini bülmak, Kurumla ilgili konularda incelemeler yapmak. Komisyon, bu çalışmalarından meydana gelen görüşlerini, önerilerini Kurum’a ulaştırır.

Almancası : Arbeitsvermittlungsamt.
Fransızcası : office de placement, agence de placement.
İngilizcesi : labour office, employment agency, labour exchange.
(Bk; emek borsaları).

Yorum yazın