İÇSEL EKONOMİLER veya İÇSEL YARARLANMALAR

bir firmanın iç bünyesindeki değişmelerin firmaya sağladığı avantajlardır.
Üretim sürecinde rolü olan faktörlerden ve ajanlardan bazıları, bölünemez karakterdedir. Bu faktörlerince ajanların tam kapasite ile çalıştırılmalarını yahut tam olarak değerlendirilmelerini sağlayıcı input’larla gerçekleştirilecek prodüktivite artışları, birer içsel ekonomidir.
örnekler verelim.
Konserve kutusu imal eden bir fabrika, yeni bir otomatik makine getirmiştir. Bu yeni makine, imalât masraflarından bir indirim sağlamıştır. Ancak, temin ettiği tasarrufa rağmen, makine her gün sadece iki üç saat çalıştırılmaktadır. Makinenin kısa zamanda yaptığı üretimin tamamlanması, diğer sor- vislerin bütün iş gününü almaktadır. Eğer sürüm durumu müsaitse, fabrika yöneticileri öbür servislerin de üretimini artırmak üzere tedbir alacaklardır, emek ve sermaye input’arye makinenin bütün 0ün işemesine yeterli seviyeye faaliyet hacmini yükselteceklerdir. Firma hacminin bu suretle büyütülerek parça başına maliyetin düşürülmesi, bir içsel tasarruf olacaktır.
Bir matbaanın baskı makinesi, günde yüz bin forma basabilirse.. Linotiplerinden ancak kırk bin formalık metin çıkıyorsa.. Matbaanın linotip veya operatörler sayısını baskı makinesinden tam randıman alabilecek miktara çıkartması, bir içsel ekonomidir. (Eğer kitapların ortalama sürümü binden yirmi beş bine yükselerek aynı linotiplerin dizdiği metinle tiraj yükselişi sonucu olarak baskı makinesi bütün gün işlemeğe başlarsa, bu durum bir dışşal ekonomidir).
İçsel ekonomiler ve dışsal ekonomiler, REEL ve PARASAL olarak ikiye ayrılmaktadır.
Maddî prodüktiviteyi, yani kullanılan faktör birimlerinin output!input oranını yükseltici içsel tasarruflar, REEL’dir. Matbaacının yeni faktör input- lariyie baskı makinesini bütün gün işleterek prodüktiviteyi yükseltmesi, yani kullanılan faktörlere kıyasla forma üretiminde kaydedilen artış oranı REEL karakterde bir içsel ekonomidir.
Output/input oranını yükseltici tedbirler maliyet masrafları ile işletme geliri, yahut muhasebe açısından değerlendirildiği vakit ise, gerçekleşen içsel ekonomi, PARASAL yahut kullanılan İngilizce terimle strictly pecuniary economies’ dir. Baskı makinesini bütün gün çalıştıracak olan tedbirlerin firmaya kazandırdığı nakdî menfaat, PARASAL karakterde bir içsel ekonomidir.
REEL ve PARASAL ekonomiler, birbirlerinden farklı değerlerdedir. Fiyatlarda yapılacak değişiklikler, faiz ödemelerinin parça başına isabet eden payı, fazla mesai ücretlerinin zamlı ödenmesi gibi durumlar, REEL ve PARASAL içsel ekonomi değerlerinin birbirinden farklı olmasına yol açabilir.
Almancası : interne Einsparungen.
Fransızcası : économies internes.
İngilizcesi ‘. internai économies.
(Bk; eksi ekonomiler, dışsal ekonomiler, ölçek ekonomileri).

Yorum yazın