Eksik İstihdam Dengesi

EKSİK İSTİHDAM DENGESİ, ekonomide tam istihdam sınırının altında beliren denge halini belirtmek üzere kullanılan bir terimdir.

Klâsik iktisatçılara göre, emek piyasasında tam rekabet şartları câri oldukça .ekonomi devamlı olarak tam istihdam dengesinde istikrar gösterir. Çünkü emek talebi reel ücret haddinin azalan ve emek arzı artan bir fonksiyonudur, ücret haddi yükseldikçe emek talebi daralır. Ücretin düşmesi, emek talebini arttırıp, emek arzını kısar.

Tam rekabet şartlarının câri olduğu emek piyasasında. denge modeli şöyle yazılabilir:

SL = f (WIP)

dS,

— > O ;

d(W/P)

Dl = g (W/P)

dDL

– < o ; d(W/P) S'l * Dl ; Burada SL emek arzını. Dl emek talebini. W/P reel ücret haddini belirtmektedir. Reel ücret haddi ile emek arzı arasındaki doğrusuna ilişki, emek arz fonksiyonunun reel ücret haddine göre birinci türevinin positif olması ile belirtilebilir. Emek talebinin reel ücret haddine göre birinci türevinin negatif olması ise. emek talebi ile reel ücret haddi arasındaki tersine ilişkiyi belirtmektedir. 46 No. lu şekilde, yatay eksende emek arzı (SL) ve talebi (DL). dik eksende reel ücret haddi (WİP) yer almaktadır. Yukarıda açıklanan ilişkilere göre, emek arz eğrisi positif eğimli, emek talep eğrisi negatif eğimli çizilmiştir. Emek arz ve talep eğrilerinin kesiştiği noktada câri ücret haddi (W/P)0 ve denge istihdam seviyesi N0 teşekkül edecektir. Hem câri ücYet haddinden arzedilen, hem de bilfiil istihdam edilen emek, ON0 olduğuna göre, ekonomide tam istihdam hali mevcuttur. Emek piyasasında tam rekabet şartları bozulduğu zaman eksik istihdam dengesi de belirebilir. Örneğin, devlet veya işçi sendikaları, denge ücret seviyesinden yüksek bir minimum ücret haddi (W/P)m üzerinde İsrar ediyorlarsa. (W/P)m kendiliğinden câri ücret haddi haline gelecektir. Bu takdirde câri ücret haddinden arzedilen emek miktarı OB. talep edilen emek miktarı ise OA kadar olacağından. ekonomide AB kadar işsizlik belirecektir. Bu işsizliğe, gayri iradi işsizlik denmektedir. Çünkü, câri ücret haddinden arzedilen emeğin bir kısmı istihdam edilememektedir. Gayri iradî işsizlik veya eksik istihdam dengesi. efektif talep noksanı dolayısıyla de ortaya çıkabilir. Keynes. Klasik ve Neo-Klasik iktisatçıların ekonominin kendiliğinden tam istihdam dengesine varacağını savunan görüşlerini reddetmiştir. Birinci Dünya Savaşını izleyen dönemde, özellikle 1929 yılında başlayan Büyük Dünya Buhranının etkisiyle gelişmiş işsizlik Batı ülkelerinde sürekli ve yaygın bir nitelik almıştı. Klasik teorinin otomatik tam istihdam dengesi görüşünün aksine olan durum, ortaya yeni fikirlerin atılmasına sebep olmuştur. Örneğin Keynes, ekonominin eksik istihdamda da dengede olabileceğini savunmuştur. Bu durumun sebebi talep yetersizliğidir. Konu şekil yardımıyla şöyle açıklanabilir. Yukarıdaki şekilde yatay eksende toplam arz veya başka bir deyişle milli gelir, dik eksende efektif talep gösterilmektedir. C-f/ fonksiyonu, ekonomide üretilen tüketim (C) ve yatırım (!) mallarına yönelen toplam talebi göstermektedir. Positif eğimli olan bu fonksiyona göre millî gelir arttıkça, toplam talep de genişlemektedir. Ekonominin dengede olması, yani enf-lâsyonist ve deflâsyonist etkilerin mevcut olmaması için toplam talebin toplam arza eşit olması gerekir. Bu denge noktasını belirtmek için çizilen ve orijinden geçen 45* lik bir yardımcı doğru ile efektif talep fonksiyonunun kesiştiği E noktasında tayin olunan millî gelir seviyesi Y0 olsun. Ekonomide tam istihdam sınırı NN ise, bu Y0 denge millî gelir seviyesinin bir eksik istihdam dengesine tekabül edeceği açıktır. Talep yetersizliği yüzünden eksik istihdam halinde olan bir ekonomiyi bu noktadan çekip çıkarmak için efektif talep fonksiyonunu yukarı kaydırmak yani talebi ve dolayısıyle piyasaları canlandırmak gerekir, örneğin devletin G ile gösterdiğimiz harcamalarını AB kadar arttırması efektif talep fonksiyonunu yukarı kaydırıp (C+l+G), millî gelirin denge seviyesini Yt e çıkaracak ve Y0N eksik istihdam aralığı daralarak YtN mesafesine inecektir. Tam istihdam haline ulaşmak için efektif talep fonksiyonunu, NN tam istihdam sınırı ile 45 lik doğrunun kesiştiği J noktasından geçecek pozisyona kadar kaydırmak gerekir. Almancası : Unterbeschàftigungsgleichgewicht. Fransızcası : équilibre de sous-emploi. İngilizcesi : underemployment equilibrium. (Bk; efektif talep, tüketim fonksiyonu, yatırım fonksiyonu).

Yorum yazın