Dışsallık Nedir – Dışsallık Türleri

Dışsallık Nedir – Dışsallık Türleri – Dışsallık özellikleri

Tüketim ve üretimde gerçekleşen fiyatlara yansıtılmamakla birlikte kişi ve firma refahı üzerinde etkide bulunan faaliyete verilen addır. Tüketimde, bir kişinin tüketimde bulunması halinde bir başka kişinin tüketimi üzerinde refah azaltıcı ya da artırıcı etki yaratmasıdır. Üretimde ise, bir firmanın üretim sonucu bir başka firmaya yârar ya da zarar sağlamasrdrr.

Tüketim ve üretimin dolaylı yan etkisi olarak niteleyebileceğimiz bu olgu, yatınm kararlannda ve sosyal refahın gerçekleşmesinde önemli bir etkileme mekanizmasıdır. Bu nedenle iktisatçı Pigou, yatınm kararlannda dışsal etkinin hesaplanması halinde sosyal refahın daha da artabileceğine dikkati çekmiştir. Pigou bu ana hedefin gözetilmesi halinde özel yatınm ve tüketim kararlannın yönlendirilmesi gereği üzerinde durmuştur.

Dışsal etkinin ortadan kaldınlabilmesi için bazı vergi ayncalıklannın uygulanması, önemli bir iktisat politikası aracı olarak görülmektedir. Ancak bu görüş günümüzde fazla bir uygulama alanı bulmuş değildir. Örneğin bir körfezi kirletecek nitelikteki yan ürününü körfeze akıtmayan firmaya, bu anlamda, yıl sonunda ödeyeceği vergiden bir iade yapılması mümkündür. Ancak bü konuda nesnel ölçülerin ortaya çrkanlması güç olduğundan, bu yöntem pek ilgi görmemektedir. Bu nedenle, bu türden etkiler söz konusu olduğunda iktisadi politikalar yerine yasaklama şeklinde idari yaptıranlar uygulanması yoluna gidilmektedir.

Yorum yazın