Dış Ticaret Teorileri

Dış Ticaret Teorileri Nelerdir – Dış Ticaret Teorileri Konuları

Dış ticaret teorileri, dış ticaretin nedenini ve dış ticarette fiyat oluşumunu açıklamaya çalışırlar.

Adam Smith, Mutlak Üstünlük Teoremini ileri sürerek ticaretin kaynağını iş bölümü ne bağlamaya çalışmıştır. Klâsik Ekolün kurucusuna göre, her ülke mutlak olarak üstün bir biçimde üretebildiği mallarda uzmanlaşırsa, hem uluslararası toplam üretim artacak hem de her ülke kendi olanaklanyla ürete-mediği ya da pahalıya üretebildiği mallan dış ticaret aracılığıyla başka ülkelerden ucuz olarak bol miktarda sağhyabilecektir.

David Ricardo, uluslararası iş bölümü için mutlak üstünlüğün zorunlu olmadığını söylemiştir. Her ülke öteki ülkelere göre karşılaştırmalı olarak üstün olduğu mallarda uzmanlaşmaya giderse, yine uluslararası refahta bir yükselme ortaya çıkabilir, iktisat literatürüne Karşılaştırmalı ÜstünlükTeoremiadıyla geçen bu görüşe göre, her ülke çabalannı ucuz üretebildiği mallara yöneltecek ve ihtiyacından fazlasını dış ticaret yoluyla başka ülkelere satarak ucuz ürete-mediği mallan satın alacaktır.

Mukayeseli üstünlük görüşü, dış ticaretin nedenlerini açıklamakla birlikte, ticaretin hangi alış-veriş oranlanna bağlı olarak oluşacağını açıklayamamak-tadır. Bu konuda, önce J. StuartMill “Karşılıklı Talep’ görüşünü ileri sürmüştür.

Marshall’a göre ise, dış ticarete girişen iki ülke, birbirlerine ihraç ettikleri her ek (munzam) mal birimi için karşıdan gitgide daha fazla mal istemek eğilimindedir. İki ülkenin istekleri bir noktada birbirine uygun düşecek ve drş ticaret, bu anlaşma noktasındaki alış-veriş oranında gerçekleşecektir.

Klâsik ve Neo-Klâsik Dış Ticaret Teorisi adı da verilebilecek olan bu görüşler, karşılaştırmalı üstünlük durumunu yaratan maliyet farklan üstünde sermaye maliyetinin etkisini açıkça ele almamışlardı. E. Heckscher ve B. Ohlin bu eksiği tamamlamıştır. Heckscher-Ohlin Teoremine göre, sermayesi bol ve sermaye maliyeti düşük olan ülkeler sermaye yoğun mallan; emeği bol ve emek maliyeti düşük olan ülkeler emek-yoğun mallan ihraç ederek karşılaştırmalı üstünlüklerini sürdürebilirler.

W. Leontief, Amerika Birleşik Devletleri nin dış ticaretini ele alarak Heckscher-Ohlin Teoreminin gerçeklere uygunluğunu denetlemiştir. Araştırma, bu ülkenin ihracatının emek-yoğun, ithalatının ise senmaye-yoğun nitelikte bulunduğunu göstermiştir. Leontief Paradoksu adı verilen bu çelişik sonucun nedeni, araştıncıran Amerikan işçisini aynı miktar sermaye ile teçhiz olunan yabancı bir işçiden üç kez daha etkin varsaymasıdır.

Daha sonraları, dış ticaretin arz ve talep yönleri, üretim olanakları ve kayıtsızlık analizleri gibideğişik tekniklerle ele alınmış ve teori sürekli olarak değiştirilmiştir. Yeni çalışmalar Klâsik Dış Ticaret Teorisini n yerini tutabilecek bir sonuç ortaya çıkarmış sayılmaz. Karşılaştırmalı üstünlük tezi bugün de teöri olarak bilimsel geçerliliğini korumaktadır.

Yorum yazın