Dış kredi nedir

Dış kredi nedir – Dış kredi anlamı

Ülkenin döviz yetersizliğini ya da finansman gereksinmesini karşılamak amacıyla başvurulan ve uluslararası kaynaklardan sağlanan kredilerdir. Kısaca dış ödeme açığını kapatan dış kaynaklı borçlanma olarak tanımlayabileceğimiz dış krediler, ortaya çıkış nedenleri ve türleri itibariyle karmaşık bir görünümdedir.

Dış kredi ihtiyacının ortaya çıkış nedenlerinin birincisi, ülkenin döviz harcamaları (mal ve hizmet ithalâtı ve dövizle yapılan diğer ödemeler) ile döviz kazançları (mal ve hizmet ihracatı ve diğer döviz kazançlan) arasında harcamalar lehine ortaya çıkacak farklılıktır. Ülke kazandığından fazla döviz harcıyor ve bu farkı başka önlemlerle gideremiyorsa (ya da gidermek istemiyorsa) dış kredilere başvurarak söz konusu farkı kapatır. Ancak dış kredilere başvurmanın tek nedeni bu değildir Ülkenin iç tasarruf ve finansman yetersizliğine çare bulmak için de dış kredi alınır. Belirli bir kalkınma hızını gerçekleştirebilmek için milli gelirin belirli bir kısmını yatmmlara tahsis etmek gerekir. Yatmmlann kaynağını yurt içi tasarruflar oluşturur. Yüksek bir yatırım oranı ve hızlı kalkınma, tasarrutlann hızla artınlabilmesine bağlıdır. Tasarruflar hızlı bir kalkınmayı besleyecek düzeye çıkartılamıyorsa ya hızlı kalkınmadan vazgeçilecek ya da hızlı kalkınmanın gerektirdiği tasarruflar ile fiili tasarruflar arasındaki fark dış kredi kullanılarak kapatılacaktır. Bu nedenle dış kredilere başvurmanın ikinci temel nedeni yurt içi finansman açığını (tasarruf açığını) kapatmak arzusudur.

Kalkınma hızlannı sürekli olarak yüksek düzeyde tutmak zorunda kalan gelişmekte olan ülkelerde döviz açığı ve tasarruf açığı hem daha büyük boyutlara ulaşmakta, hem de süreklilik göstermektedir Bu ülkelerde hızlı kalkınmayı gerçekleştirmek için zorunlu olan ithalât harcamalan, birçok nedenle hızla artınlamayan ihracat kazançlannı sürekli olarak aşmaktadır. Öte yandan, gelir düzeyleri düşük olan bu ülkelerde yurt içi tasarruflar da hızla artmla-manıaktadır. Bu nedenlerle, gelişmekte olan ülkeler dış kredilere daha fazla ve sürekli gereksinme duyarlar.

Döviz ve tasarruf açığını gidermek için başvurulabilecek dış kaynaklar, geri ödeme yapılıp yapılmayacağına göre,- “hibe” ve dış kredi olarak ikiye ayrılır. Geri ödeme koşulu olmaksızın sağlanan dış kaynaklara hibe denir. Günümüzde bu nitelikteki dış kaynaklar önemsenmeyecek bir düzeye düşmüş olup, daha çok askeri ve sosyal amaçlara yönelik olarak sağlanmaktadır.

Dış krediler çeşitli açılardan sınıflandırılabilir: Kullanım amaçlarına göre sınıflanabileceği gibi, vadelerine, kaynaklarına, özel koşullarına göre de sınıflanabilir. Ödemeler bilançosunda dış krediler genellikle vadelerine göre, uzun ve kısa vadeli krediler olardk sınıflandırılır. Uzun vadeli krediler, daha çok diğer ülkelere, uluslararası finansman kuruluşları ya da özel olarak kurulmuş konsorsiyumlardan sağlanan uzun vadeli ve düşük faizli kredilerdir. Kısa vadeli krediler ise özel kuruluşlardan, para piyasalarından, uluslararası banka sisteminden sağlanan kısa ve orta vadeli, daha yüksek faizli ticari kredilerdir.

Kaynaklarına göre dış krediler resmi ve özel dış krediler olarak sınıflandırılabilir. Resmi dış krediler genellikle yabancı ülkelerden uluslararası kuruluşlardan ya da özel olarak kurulmuş yardım konsorsiyumlarından sağlanan uzun vadeli kredilerdir. Özel kaynaklı dış krediler işe genellikle yukarıda vadelere göre yapılan sınıflandırmada kısa vadeli dış krediler olarak nitelenen kredilerdir.

Kullanım amaçlarına göre yapılacak sınıflandırmada ise en önemli nokta, program ve proje kredileri olarak nitelenen dış kredilerin diğerlerinden ayrılmasıdır. Belli bir yatınm projesinin gerçekleştirilmesine yönelik olarak sağlanan dış krediler proje kredileri, bir projeye bağlı olmaksızın kalkınma plan ve programlannın dış finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla sağlanan dış krediler ise program kredileri olarak tanımlanır. Program ve proje kredileri genellikle uzun vadeli ve resmi kaynaklı kredilerdir.

Yorum yazın