Çok Uluslu Şirket nedir

Çok Uluslu Şirket nedir

Önceleri sadece kâr maksimizasyonu amacıyla faaliyet gösteren çok uluslu şirket (ÇUŞ)ierin daha sonra dünya pazarlarına egemen olmak için büyüme amaçlan, uluslararası işbirliğine yeni bir şekil kazandırmıştır. Gösterdikleri hızlı gelişme ve bunun dünya mali sistemindeki etkisi modern ekonominin en belirgin yapısını oluşturmuştur. Rantabilitelirini maksimize etmek istemelerinin kâr maksimizasyonundan daha önemli bir amaç haline gelmesi, ÇUŞ’leri uluslararası sistemde üretim ve yatırımların kaynağı yapmıştır.

Birçok ülkede faaliyette bulunmaları, sermayelerin değişik ülkelerden toplanmış olması, hükümetler üstü bir yapıya sahip olmaları, ÇUŞ’lerin en tipik özellikleridir. Şirketin bütünü için bir strateji uygulanmakta ve denetim şirket merkezince sağlanmaktadır.

Günümüzde ÇUŞ’ler yatınm şirketleri, büyük holdingler, sigorta şirketleri ve ticaret bankaları gibi mali kuruluşlardan meydana gelmektedir. Böylece bir yandan daha büyük olmak için daha üretim yapmakta, diğer yandan da dünya sistemine egemen olarak geleceği etkilemektedirler. Bu amaçlarını gerçekleştirebilmek için ucuz hammadde ve işgücü sağlanması, yeni teknolojilerden yararlanma, daha geniş pazarlar bulma gibi politikalar uygulamaktadırlar.

Ucuz ve bol hammadde sağlamak için, büyük yatınmlarla hammadde üretimini modernleştirici ve emekten tasarruf eden teknolojiler geliştirmektedirler. Aynca gelişen ülkelerdeki devamlı develüasyonlar nedeniyle içerdeki fiyat artışlarının ortadan kalktığı görülmektedir. Ucuz işgücü sağlamak için üretimi ücretlerin düşük olduğu ülkelere kaydırmakta ya da gelişmekte olan ülkelerden göçmen işçi getirmektedirler. Aynca kendileri için artık standartlaşmış olan teknolojileri emeğin ucuz olduğu bölgelere yollamaktadırlar.

Çok uluslu şirketlerce gelişen ekonomilere yapılan dış yardımlar ise belli proje ve alanlarda kullanılmak üzere verilmektedir. Böylelikle yaratılmış olan ürünlere dolaylı bir şekilde pazar bulunmaktadır. Diğer taraftan, bu ülkelere altyapılarının geliştirilmesi için yapılan yardımların hem o ülkenin kendi kaynaklarını kullanabilmesi, hem de gelecekte kurulacak fabrikaların ürünlerine talep yaratacak biçimde olmasına önem verilmektedir. Otomotiv endüstrisinin geliştirilmesi için karayolları projelerinin desteklenmesi buna bir örnek olarak gösterilebilir.

Çok uluslu şirketler, ürettikleri sanayi mallarına olan talebi artırmak için, gelişen ülkelerde reklam ve benzeri yollarla yeni gereksinmeler yaratmaktadırlar. Böylelikle gelişmekte olan ekonomiler ÇUŞ’lerin büyüme amaçlan doğrultusunda yeni tip bir sanayileşme örneğine yönelmektedir.

[Alm. Multinationale Konzernen] [Fr. Compagnies multinationales] [İng. Multinational Comparıies]

Yorum yazın