Çift metal sistemi nedir – Çift Maden Sistemi Nedir

Çift metal sistemi nedir – Çift Maden Sistemi Nedir

Para sistemleri başlangıçta gümüş standardını, daha sonralan altın standardını kullanmıştır. Çift maden, sistemi ise her iki madenin bir arada kullanıldığı sistemdir. Bu tür bir para standardı, paranın değeri bakımından daha istikrarlı olacağı düşüncesiyle, tek maden sistemine tercih edilmiştir.

Altın üretiminin altın kullanımından daha yavaş artması ve bunun sonucunda fîyatların düşmesi de çift maden sisteminin benimsenmesine yol açmıştır.

Altın standardına bağlı ülkelerin üretimlerinin 1875 ile 1895 yıllan arasında % 5 artması, miktar teorisine göre, fiyatların değişmemesi için altın miktarının yılda % 5 artmasını gerektiriyordu. Altın standardına bağlı ülkelerin çoğalması ve 19. yy’ın ortasında geniş çapta altın üreten Kaliforniya ve Avustralya’nın altın üretimindeki azalma, 19. yy’ın son 30 yılında fiyat düzeylerinin düşmeye devam etmesine yol açmıştı.

Bu gelişmeler sosyal huzursuzluk yarattı. Fiyat ve ücret esnekliği mükemmel olduğu ve miktar teorisinin hem yükselme hem de düşme yönünde işlediği bir dünyada, düşen fiyatlar büyük bir sorun yaratmayabilirdi. Fakat zamanla fiyatların ve ücretlerin aşağıya doğru esneklikleri kaybolur. Bu nedenle düşen fiyat düzeyleri işçilerin huzursuz olmalarına, grev, işsizlik vb. radikal hareketlere yol açar. 1875 ile 1895 arasında hem ABD’de hem de diğer ülkelerde bu hareketler sık sık görülmeye başlandı. Fiyatların düşmesine altının neden olduğuna kanaat getiren çiftçiler, altının yamnda gümüşün de kullanılmasını teklif etmişlerdi. Çift maden sisteminin lehindeki en yoğun salınma 1896 da ABD’de cereyan etmiştir.

Çift maden sistemine göre, gümüş ile altın arasında bir oran tespit edilecekti. Bütün ülkeler bu oranı kabul etmedikleri takdirde, her madenin en değerli olduğu yerlere doğru bir akım olacaktı. Altının daha geçerli olduğu yerlerde altın standardı, gümüşün daha değerli olduğu yerlerdeyse gümüş standardı egemen olacaktı. İki maden arasındaki ilişki Gresham Kanununa göre işleyecekti; yani kötü para iyi parayı piyasadan sürecekti.

1878’de çift maden sistemini Avrupa ülkelerine kabul ettirmek için başarısız bazı girişimler oldu. ABD’de 1896’da bu konuda başlayan tartışma 1900 yılında devletin altın standardını benimsemesiyle sona erdi. (Bkz. Gümüş Standardı, Gresham Kanunu).

[Alm. Doppelwährung, Bimetalismus] [Fr. Bimétallisme] [İng. Bi-metallism]

Yorum yazın