Öğrenme Yöntemleri ve Teknikleri

Öğrenme Yöntemleri ve Teknikleri

Duygularımız ve öğrenme yolları
Hiç sınıfa girip de, sakın öğretmen beni derse kaldırmasın, diye içinizden dua ettiğiniz oldu mu?
öğretmeninize ders üstüne sorular soracak olursanız, sınıftaki arkadaşlarınız size “kafasız”, “budala” diyecekler diye korkuya kapıldınız mı?
Hemen hemen herkes okul günlerinde “anlama” ya da “anımsama” güçlükleriyle karşılaşmıştır. Rahatça öğrenebilmek için kestirme yollar, sihirli formüller yoktur, ama geliştirilmesi elinizde olan bazı alışkanlıklar ve size gerçekten yardımcı olabilecek birkaç basit kural vardır. Bunlar size öğreniminiz boyunca hem rahatlık, hem de başarı sağlayacaktır.

KORKTUĞUMUZ ZAMAN NE OLUR?
Emel, sınıfta oturmuş öğretmenini dinliyordu. Derse kaldırıverirse ne yapacaktı? ön sırada oturan arkadaşının arkasına saklanmaya çalıştı, öteki arkadaşlarına da saklandığını belli etmek istemiyordu. Yoksa ona “kafasız”, “aptal”, “korkak’ gibi adlar takacaklardı.
Sizin de, bazı derslerinizde böyle yaptığınız oldu mu?
Çoğunuz okul çağlarında,Emel gibi korkulu . günler geçirmiş olabilirsiniz, öğretmen bizi görüp derse kaldırmasın diye sıranın altına girmeye kalkışmışsınızdır.
Oysa Emel kafasız değildi. Aptal da değildi. Sadece, o günkü aritmetik dersini anlayamamış ve anlamadığı için de korkmuştu. Onun asıl derdi, “anlayamaması” değil “korkması” idi. öteki arkadaşları onun dersi anlamadığını sezecekler diye o kadar korkmuştu ki, bu korku nedeniyle artık öğretmeni bile dinleyemez duruma gelmişti. Bunun sonunda doğal olarak, hiçbir şey öğrenememişti. Çünkü korku, öğrenmeyi ve anımsamayı durduran en büyük engeldir. Eğer siz,durmadan korkuyorsanız dikkatinizi hiçbir zaman toplayamaz ve hiçbir şey öğrenemezsiniz.
Emel’in yerinde siz olsaydınız ne yapardınız?
ön sıradaki arkadaşınızın arkasına gizlenmeye mi kalkardınız, yoksa parmağınızı kaldırıp öğretmeninize anlayamadığınız bölümleri mi sorardınız?
Çoğu durumlarda; okulda olsun, evde olsun, herhangi bir yerde olsun, korktuğunuz zaman saklanmaya kalkarsanız, daha çok korkuya kapılırsınız. Eğer anlamadığınızı kabul etmezseniz, kabul etmekten korkarsanız, o zaman hiçbir şekilde anlayamazsınız.
Korkuyu yenebilmek için en iyi çare, cesaretle onun üstüne yürümek, yani korktuğunuz şeyi inadına yapmaktır. Bunun sonucu ne kadar kötü olursa olsun, korku duygusunun kendisi kadar kötü olamaz. Eğer Emel sınıfta parmağını kaldırıp öğretmene anlamadığı yeri sorsaydı, öğretmen o bölümü bir daha anlatmaktan hiçbir zaman kaçınmazdı. Üstelik,öğrenciler dersle ilgileniyor diye sevinç duyardı. Zaten, görevi de bu değil miydi. Sınıfta ne diye bulunuyordu? Hiç kuşkusuz, anlaşılmayan yerleri, tekrar tekrar anlatmak için. Belki Emel gibi, o bölümü anlayamayan başka öğrenciler de vardı ama, öğretmene sormaya cesaret edemiyorlardı. Oysa öğretmen dersi Emel’e anlatırken onlar da yararlanmış olacaklardı.
Emel aritmetik derslerini aylarca anlayamadı ve bu durumu bütün sınıfın önünde kabul etmekten çekindi. Ama en sonunda çaresiz durumunu görerek öyle bir korkuya kapıldı ki, hiçbir yerde rahat edemez oldu ve bir gün okul dağıldıktan sonra yalnız başına öğretmenine koştu, anlamadığı yerleri söyleyerek onun yardımını istedi. O zaman, öğretmeni ne yaptı dersiniz? Emel’in bu ilgisine çok sevindi. Hemen o bölümleri birer birer ve tekrar tekrar Emel’e anlattı. Emel de o akşam sevinçten uçarak eve döndü. Artık aritmetik dersini su gibi öğrenmişti. Çünkü korkusunu yenip öğretmene sorabilmiş ve bu cesareti de onu başarıya ulaştırmıştı. O günden sonra Emel, derslerde anlayamadığı yerleri, hemen günü gününe öğretmenine sormaya başladı. Hiçbir zaman soramamak korkusuyla aylarca bekleyip arkadaşlarından geri kalmadı.
Eğer okuldaki dersleriniz içinde anlayamadığınız bir konu varsa, hiç kuşkusuz sizin gibi daha birçok arkadaşınız da o konuyu anlayamamıştır. Siz öğretmene o konu için bir soru soracak olursanız, aynı konuyu anlayamayan öteki arkadaşlarınız gizli gizli sevineceklerdir. Sizin bu cesaretinize hayran kalacaklardır. Ama hiç belli etmeyeceklerdir.
Başkasının yanında, ders üstüne soru sormak, öğretmenin yardımını istemek size ağır geliyorsa, okul dağıldıktan sonra yalnız olarak öğretmenin yanına gidip sorularınızı sorabilirsiniz. Bir kez soru sormak, öğretmenden yardım istemek cesaretini elde ettiniz mi, yarı yarıya başarıya ulaştınız demektir. O zaman içinizde büyük bir rahatlık duyacaksınız ve öğretmenin ufak bir yardımıyla sınıfın gidişine ayak uydurabileceksiniz.

YAPMANIZ GEREKEN ŞEYLER
Diyelim ki, sınıfta anlatılan bir ders konusunu anlayamadınız. Ne yapacaksınız? Anlamış gibi susacak mı, yoksa konu üstüne öğretmene sorular sorarak anlamaya mı çalışacaksınız? Hangisi daha doğru olur? Başka bir öğrenci arkadaşınız öğretmene sorular soracak olursa siz ne düşünürsünüz?^,^ ki sordu,zaten ben de orasını anlayamamıştım” demez misiniz? öyleyse siz de bir soru sorduğunuz zaman öteki arkadaşlarınız böyle düşünecektir.
Yüzmeyi biliyor musunuz? Balık tutabilir misiniz? İlk kez adınızı yazdığınız günü anımsıyor musunuz? Neler duymuştunuz o gün?
Beceri sihirli bir değnekle elde edilemez. Ancak öğrenme yoluyla bir beceri kazanma olasılığına ulaşılır.
öğrenmek problem çözmeye benzer. Bir problemi çözmek, yani öğrenmek istediğimiz şeyi öğrenmek, yaşantımızın en heyecanlı duygularından biridir.
öğrenmek nasıl oluşur? Bir spor yapmayı öğrenmek olsun ya da okumak ve yazmayı öğrenmek olsun, bütün öğrenme dallarının ortak belirli yolları vardır.

NE ÖĞRENMEK İSTİYORUZ?
Problem çözmede, yani öğrenmede ilk adım o probleme ad vermektir. Ne demektir ad vermek? öğrenmek istediğiniz şeyi bilmeniz gerek demektir. Amacınızı ne kadar iyi tanırsanız, ona o kadar çabuk erişebilirsiniz, örneğin “okulda başarılı olmak” çok geniş bir deyimdir. Böyle bir amaç etkili yarar sağlayamaz. Bunu daha ufak aşamalara bölmek, daha kolay işlenebilir duruma getirmek gerekir. Diyelim ki “okulda başarılı olmak” deyimini şöyle aşamalara ayırıyoruz : a) “Daha iyi okumayı öğrenmek”, b) “Daha iyi yazmayı öğrenmek”, c) “Sayıları yazma alışkanlıklarını ilerletmek ve onları daha iyi öğrenmek”.
Bu tür,aşamalı bir program yapmak daha kesin sonuç vermez mi?

ÖĞRENMEDE AŞAMALAR NELERDİR?
Bir kez, ne öğrenmek istediğinize ya da neyi öğrenmek gereksinimi duyduğunuza karar verdiniz mi, onu daha ufak aşamalara bölmek hem kolay, hem yararlı olur, örneğin yüzmeyi öğrenmek konusundaki aşamalar şöyle sıralanabilir.
1) Başı suyun içine daldırmayı ve nefesi tutmayı öğrenmek.
2) Baş su içindeyken suda karın üstü durmayı öğrenmek.
3) Baş su içinde, suda yüzükoyun dururken, bacakları çırpmayı öğrenmek.
4) Baş su içinde,suda yüzükoyun yatıp bacakları çırparken kolları çalıştırmayı, kulaç atmayı öğrenmek.
5) Suda yüzükoyun durumda kolları ve bacakları oynatarak yüzmeye çalışırken,başı iki yana çevirerek nefes alıp vermeyi öğrenmek.

Adını ilk kez yazmayı öğrenen bir çocuk için öğrenme aşamaları şöyle olabilir;
1) Kalemi tutmasını öğrenmek.
2) Adının harflerini yazmasını öğrenmek.
3) Soyadının harflerini öğrenmek.
4) Adının ve soyadının hecelenmesini öğrenmek.

Kitap özeti çıkaran bir öğrenci içinse şu aşamalar gereklidir:
1) Okumayı, yazmayı öğrenmek.
2) Kitap seçmeyi öğrenmek ve onu okumak.
3) Okuduğu kitap üzerinde düşünebilmek.
4) Kitaptaki ana düşünceleri bulup çıkarmayı öğrenmek.
5) Ana düşünceleri önemine göre sıralamayı öğrenmek.
6) Düşünceleri düzenli tümceler ve paragraflar halinde sıralamayı öğrenmek.
Kuşkusuz her şey aşamalarla öğrenilir. Herkes böyle öğrenmiştir. Bir şeyi kusursuz öğrenebilmek için, bir önceki aşamayı iyice bellemeden bir sonraki aşamaya geçmemek gerekir. Her aşamayı iyice belledikten sonra hepsini biraraya getirebiliyorsanız öğrenmeniz tamamlanmış demektir.
Bazı yeni beceriler, bildiğiniz eski becerileri birleştirmekle elde edilir, örneğin matematikte toplamayı, çıkarmayı biliyorsanız, yirmi liranın içinde kaç tane on lira, beş lira, bir lira olduğunu da biliyorsunuz demektir. Bir alışverişte bu becerileri birleştirerek dükkâncıdan alacağınız para üstünü hesaplamayı da öğrenebilirsiniz.

HER AŞAMAYI NASIL ÖĞRENİRSİNİZ?
Elde etmek istediğiniz becerideki aşamaların neler olduğunu bildikten sonra her aşamayı öğrenmek için uygulama gerekir. Okula ilk başladığınızda alfabenin harflerini yazmayı öğrendiniz. Belki de her seferinde bir harfi öğrendiniz ve onu kolayca yazana kadar yinelediniz. Sonra yeni bir harfe geçerek onu çalıştınız, tekrarladınız ve böylece bütün alfabeyi öğreninceye ve her harfi yazıncaya kadar devam ettiniz. Harfleri iyice bilince sözcükleri yazmaya başladınız. Gene öğrendiğiniz her sözcüğü kolayca yazana kadar yineleyerek ve uygulama yaparak öğrendiniz.

BİR AŞAMAYI ATLARSANIZ NE OLUR?
“Bir zincir ancak en zayıf halkası kadar kuvvetlidir” diye bir söz vardır. Bir zincirde yüzlerce halka olduğu halde eğer birisi zayıfsa, zincir oradan kopar.
Aynı biçimde, bir yapı sağlam olsa bile, zayıf bir temel üstüne kurulmuşsa kuşkusuz yıkılacaktır. Tahta küplerden evcik yapanıı, alttaki küpLerden biri zayıf olsa ve devrilse, bütün bina yıkılmaz mı? Öğrenmek de yine öyledir. Herhangi bir beceriyi öğrenmek, çalışmaya ve bir dizi aşamayı birleştirmeye bağlı olduğundan, bir aşamayı aradan kaldırırsanız ya da onu iyi bilene kadar çalışmazsanız o beceriyi öğrenmenize olanak kalmayacaktır. Her harfin nasıl yazıldığını iyice bilmezseniz sözcükleri yazarken zorluk çekmeniz doğaldır.
Yüzerken ayaklarınızı doğru bir biçimde çırpmayı öğrenmezseniz hiçbir zaman iyi bir yüzücü olamazsınız. Ve eğer bugünkü aritmetik dersini anlamamışsanız yarınki dersi de anlayamayacağınız kuşkusuzdur.
O halde bir beceriyi gerçekten elde etmek * için, her seferinde bir aşamayı öğrenip çalışmak, daha sonra öteki aşamayı öğrenerek bunları birleştirmek gerekir. Bir bebekken oturmayı, emeklemeyi ve yürÜmeyi öğrenmemiş olsaydınız şimdi koşmasını bilmeyecektiniz.

ALIŞTIRMALAR
Şu anda yapmadığınız, ama elde etmeyi istediğiniz bir beceri düşününüz. Aşağıdaki beceriler tablosundaki soruları kendi kendinize sorarak gerekli olduğunu düşündüğünüz aşamaları yazınız:
1) Bu aşamalardan herhangi birini şimdi yapabiliyor musunuz?
2) Şimdi yapabildiğiniz aşamalar hangileridir?
3) En zor dersiniz hangisi? Nedenini söyleyebilir misiniz? ?
4) Bu beceriyi öğrenmek için başka bir yöntem düşünebilir misiniz?
Aşağıdaki becerileri öğrenmek için gerekli aşamaları yazınız.
Beceriler tablosundaki soruları yardımcı olarak kullanabilirsiniz.
1) Fotoğraf çekmek.
2) Okumak.
3) Bir mağazada para bozdurmak.

Yorum yazın