Tecahülü Arif Sanatı

Tecahülü Arif Sanatı

tecahül-i arif, tecahül-î arîfane olarak da bilinir, edebiyatta bir anlam inceliği yaratmak ya da bir nükte yapmak amacıyla, bilinen bir şeyi bilmezlikten gelme sanatı.

Tecahü’I-i arifin özünü oluşturan bu nükte dört amaç için yapılmış olabilir: Tenşît (neşelendirme), tevbîh (uyarıda bulunma).

tehayyür (hayret ve şaşkınlık bildirme) ve tedellüh (kendinden geçişi söyleme). Bir şeyi anlatma ya da reddetme yoluyla yapılan nükteler tecahül-i arif sayılmaz. Tecahül-i arif hiç bilmemek ya da bildiğini tümüyle gizlemek değil, bildiğini dolaylı yollardan anlatmaktır. Bunu yaparken mübalağa ve istifham sanatlarından yararlanılır. “Zülf-i dilber gibi ey Zatî perişansın yine/Cevri bî-had yoksa bir yar-ı peri-şanın mı var” beytinde şair, içinde bulunduğu duruma sevgilisinin neden olduğunu iyi bildiği halde, şiirde onu anmak için bir nükte yapmakta ve bu durumu bilmiyormuş gibi davranıp, bunun nedeninin ne olduğunu sormaktadır.

Yorum yazın