Tarih düşürme Nedir Nasıl Yapılır

Tarih düşürme Nedir Nasıl Yapılır

tarih düşürme, önem verilen bir olayın yılını göstermek üzere ebced(*) hesabıyla bir cümle, bir dize ya da beyit söyleme, ilk örnekleri İran edebiyatında görülmüş, daha sonra OsmanlIlara geçmiştir. Tarih düşürme, kullanılan çeşitli sanat ve oyunlara göre adlandırılır. Tarih dizesinin bütün harfleri hesaplanarak söylenenlere tarih-i tam, yalnız noktalı harfler hesaplanacaksa tarih-i mücevher, yalnız noktasız harfler alınacaksa tarih-i mühmel denir. Bazen dizedeki harflerin sayı değerlerinin toplamı tarihi tam olarak göstermez. Bu tür tarihlere de tamiyeli tarih adı verilir. Çoğu tarihsel olayla devlet adamlarının, şair ve yazarların ölüm tarihleri tarih düşürmelerle saptanmıştır. Örneğin Mimar Sinan’ın 996’da (Miladi 1688) öldüğü, Sai Mustafa Çelebi’nin onun mezarı için hazırladığı yazıt metninin “Geçti bu demde cihandan pir-i mimaran Sinan” biçimindeki tarih dizesinden öğrenilmektedir. Birçok yapının yapılış ve onarım tarihleri de yazıtlarında tarih düşürülerek belirtilmiştir.

Osmanlı divan şiirinde Sürurî (ö. 1814), tarih düşürme sanatını günlük yaşama sokmuş, ayrıca mizah ve hicivle beslemiştir. Fransızların Mısır’ı işgaline birbirinden değişik 68 tarih düşüren Süruri, Divan’mm (1839) büyük bölümünü de yalnızca tarihlere ayırmıştır.

Yorum yazın