Victoria Şelalesi Hakkında Bilgi

Victoria Şelalesi Hakkında Bilgi

Afrika’da, Orta Zambe-zi Irmağı üzerinde çavlan. Zambia ile Zimbabve’yi ayıran sınırda yer alır. Genişlik ve yükseklik bakımından Niyagara Çav-lanından yaklaşık iki kat büyüktür; ırmağın 1.700 m’lik genişliğe ulaştığı bir kesimde 108 m’lik dik bir uçurumdan aşağıya dökülür. Yıllık ortalama debisi yaklaşık 935 m3/sn’dir.

Irmak uçuruma doğru ilerlerken hız kazanmaz; çavlana yaklaşıldığının tek belirtisi muazzam gürültü ve sis bulutlarıdır. Kolo-lo-Loziler bu nedenle çavlanı Mosi-oa-tunya (Gürleyen Duman) olarak adlandırırlar. Çavlanın kenarına 45 m kadar yaklaşıldığında gürültü sağır edici hale gelir. Püskü-

ren sular havaya doğru 300 m kadar sıçrar ve zaman zaman 65 km’den görülür. Yeni ayın her doğuşunda, dumanlar çarpıcı bir gökkuşağını yansıtır.

Uçurumun ağzı adalar, çukurlar ve kayalık çıkıntılarla kaplıdır. Doğu Çavlanı debinin düşük olduğu zamanlarda çıplak bir uçurum görüntüsü verir. Bu çavlanın batı sınırını oluşturan ve Koltuk adı verilen çukur, kurak mevsimde derin bir gölcük biçimini alır. Koltuk’tan batıya doğru Gökkuşağı Çavlanı ve kayalık bir burun olan Atnalı Çavlanı sıralanır. Daha ötede Namakabvva (eskiden Livingstone) Adası vardır. Nama-kabwa ve Çavlan (eskiden Boaruka) adaları arasında ortadan yarılmış olan Ana Çavlan bulunur. Çavlan Adasının ötesinde kurak mevsimde bile suların çağladığı dar bir uçurum olan Şeytan Çavlanı yer alır.

Victoria Çavlanınm suları açık bir havza yerine büyük bir yarığa iner. Genişliği 24-72 m arasında değişen yarığın karşı tarafında çavlan uçurumuyla aynı yükseklikte bir duvar yer alır. Duvarın yüzünü Yağmur Ormanı adı verilen ve çavlandan gelen serpinti nedeniyle bütün yıl boyunca yeşil kalan sık bir ormanlık alan kaplar. Duvar kenarındaki bir çıkıntı çavlanın batı ucundan Tehlike Noktası denen kesime kadar uzanır ve Gökkuşağı Çavlanının karşısındaki dar bir boğaza bakar. Genişliği en çok 65 m, uzunluğu 120 m olan boğaz, çavlanın çalkantılı suları için tek çıkışı oluşturur ve Zambezi Irmağının bütün sularını toplar. Boğazın ucunda Kaynama Kazanı adlı derin gölcüğe boşalan sular, taşkın mevsiminde köpürerek akar.
Çavlanı gören ilk Avrupalı olan İngiliz kâşif David Livingstone, buraya İngiltere kraliçesi Victoria’nın adını verdi. Ingiliz Güney Afrika Kumpanyası temsilcileri 1900’de bölgenin egemenliğini elinde tutan ve Lozi krallarının soyundan gelen Barotse-land kralı Lewanika ile bir anlaşma imzaladılar. Ertesi yıl onaylanan bu anlaşma uyarınca bölgeye güneyden gelen Avrupalı göçmenler yerleşmeye başladılar. Çavlan Köprüsü 1905’te tamamlandı; Bulawayo’ dan gelen demiryolu 1904’te bölgeye ulaştı. Üçüncü Boğazdaki Sessiz Havuz üzerinde 1938’de bir enerji santralı kuruldu. Sonraları Zambia hükümeti hidroelektrik tesisiyle birlikte kumpanyanın bütün haklarını satın aldı.

Yorum yazın