Vezirköprü Hakkında Bilgiler

Vezirköprü Hakkında Bilgiler
Vezirköprü, Karadeniz Bölgesi’nin orta kesiminde, Samsun iline bağlı ilçe ve ilçe merkezi kent. Yüzölçümü 1.713 km2 olan Vezirköprü ilçesi, kuzey ve kuzeybatıda Sinop ili, kuzeydoğuda Alaçam ve Bafra, doğu ve güneydoğuda Havza ilçeleri, güneyde Amasya, güneybatı ve batıda da Çorum illeriyle çevrilidir.

İlin en batı kesiminde yer alan ilçe toprakları, akarsu vadileriyle yanlmış oldukça engebeli alanlardan oluşur. Arazi yüzeyi genelde güneyden kuzeye ve doğudan batıya doğru gidildikçe alçalır. İlçenin en yüksek noktası, güneybatı kesimde yer alan

Kunduz Dağının 1.791 m’ye erişen doruğudur. İlçe alanından kaynaklanan sulan, kuzey ve kuzeybatıda doğal sınır oluşturan Kızılırmak toplar. Bu ırmağa katılan başlıca akarsular Akçay ve Ustalaz Çayıdır. Kızılırmak üzerinde kurulmuş olan enerji ve taşkın önleme amaçlı Altınkaya Barajı’nın ardında sulann toplanmasıyla oluşan yapay gölün bir bölümü ilçe sınırlan içindedir. Akarsu vadi tabanlannın genişlediği kesimlerdeki düzlükler ilçenin başlıca tanm alanlandır. Oldukça etkin bir deprem bölgesinde yer alan ilçedeki yerleşmeler tarih boyunca meydana gelen birçok depremde zarar görmüştür.

İlçenin kuzey, güney ve batı kesiminde yer alan dağlar ormanlarla kaplıdır. Bu ormanlar alçak kesimlerde meşe ve kayın, yüksek kesimlerde ise kızıl çam, karaçam ve sarıçamlardan oluşur.

Büyük bölümü kırsal kesimde yaşayan ilçe halkı geçimini daha çok tarım ve ormancılıktan sağlar. Başlıca bitkisel ürünler şeker pancan, buğday, ayçiçeği, arpa, mısır, tütün ve elmadır. 1984’te ilin en çok buğday ve ayçiçeği üretimi yapılan ilçesi Vezirköprü’ydü. Az miktarda kendir ile başka sebze ve meyveler de yetiştirilir. Öteki gelir kaynaklarını hayvancılık ve ormancılık oluşturur. Orman varlığı açısından zengin olan ilçedeki başlıca sanayi kuruluşu Orman Ürünleri Sanayi Kurumu’na (ORÜS) bağlı Vezirköprü Orman Ürünleri Sanayii Mües-sesesi’dir.

İlçe topraklarında toplam rezervi 3 milyon m3 olan mermer yatakları vardır. Doğal değerler arasında yer alan geyikler için bir üretme istasyonu kurulmuştur. Vezirköprü orman içi dinlenme yeri, yöre halkının yararlandığı başlıca mesire alanıdır.

Tarihine ilişkin yeterli bilgiye rastlanmayan Vezirköprü yöresinin İS 7’de Roma’ya bağlandığı ve 11. yüzyıl başlarında Bizans’ın Armeniakon Theması’nın sınırları içinde olduğu bilinmektedir. 1418’de Osmanlı top-raklanna katılan ve 19. yüzyıl sonlarında Sivas vilayetinin Amasya sancağına bağlı bir kaza olarak yönetilen yörede yaşayan halkın bir bölümü Ermeni ve Rumlardan oluşuyordu. Yönetsel konumunu Cumhuri-yet’in ilk yıllarında da koruyan Vezirköprü ilçesi, 1925’te Samsun’a bağlandı.

ilçenin doğu yarısında yer alan kentin eski adı Anadolu Selçuklulan döneminde ve Osmanlı yönetiminin başlarında Gedegara, daha sonra ise Köprü’ydü. Kent, 17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlı yönetiminde etkili olan Köprülüler(*) ailesinden gelen sadrazamla-nn yaptığı bayındırlık çalışmalanyla gelişti.

II. Bayezid’in oğlu şehzade Ahmed Amasya’da sancak beyiyken burada bir av köşkü yaptırdı. Günümüzde çevresindeki tarım alanlanndan gelen ürünlerin pazarlandığı bir ticaret ve hizmet merkezi olan kentin kuzeydoğusundan Kastamonu’yu Samsun’a bağlayan karayolu geçer. Bu yolla il merkezi Samsun’a uzaklığı 111 km’dir.

Kentteki başlıca tarihsel yapılar Taceddin Paşa Camisi (1494), Köprülü Mehmed Pa-şa’nın karısı ve Köprü doğumlu Ayşe Sultan tarafından yaptınlan Taşkale Camisi (1659), Taşkale Hamamı (1659), Çifte Hamam (17. yy) ve Köprülü Mehmed Paşa’nın kızı tarafından yaptınlan Şifa Hamamı ile Fazıl Ahmed Paşa Medresesi (1662), Fazıl Ahmed Paşa Bedesteni ve Arastası’dır (17. yy).

Vezirköprü Belediyesi 1868’de kurulmuştur. Nüfus (1985) ilçe, 98.345; kent, 18.373.

Yorum yazın