Turhal Hakkında Bilgiler

Turhal, Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz Bölümü’nde, Tokat iline bağlı ilçe ve ilçe merkezi kent. Yüzölçümü 1.202 km2
(1986) olan Turhal ilçesi kuzeyde Amasya ili, kuzeydoğuda Erbaa ilçesi doğuda Merkez ilçe, güneydoğu ve güneyde Pazar (19 Haziran 1987 tarihli ve 3392 sayılı yasayla ilçe olmuştur), güneybatı ve batıda da Zile ilçeleriyle çevrilidir.

Dağlık alanlarla kuşatılmış olan ilçe topraklan ilin kuzeybatısında yer alır. Kuzey kesimini Buzluk ve Sakarat dağları, doğu kesimini Yaylacık Dağının batı uzantıları, güney kesimini de Deveci Dağları engebelendirir. İlçe sularını toplayan Yeşilırmak’a katılan başlıca kollar Kurucuk ve Keçeci dereleridir. Keçeci Deresi ile Yeşilırmak kuzeyde doğal sınır oluşturur. Yeşilırmak vadi tabanındaki alüvyonlu düzlükler Tokat kentini geçtikten sonra genişler ve Kazova adıyla anılır. Aynı zamanda bir çöküntü alanı olan ve büyük bölümü eskiden Turhal’a bağlı olan Pazar ilçesinin sınırları içinde kalan Kazova, ilçenin başlıca tanm alanıdır. Kazova’nın çukur bir kesiminde suların birikmesiyle oluşmuş Kaz Gölü sonradan kurutularak tarım alanlarına katılmıştır. Doğal bitki örtüsü step görünümünde olan ilçenin dağlık kesimleri meşe ve kayın ormanlarıyla kaplıdır.
1985’te yaklaşık yarısı kırsal kesimde yaşayan ilçe halkı geçimini tarım ve tarıma dayalı sanayiden sağlar. Başlıca bitkisel ürünler şeker pancarı, buğday, arpa, üzüm, ayçiçeği, baklagiller ve elmadır. Kazova’nın en tanınmış ürünü üzümdür. 1984’te ilin en çok şeker pancarı (251.325 ton) ve ayçiçeği (3.780 ton) üretilen ilçesi Turhal’dı. Bir başka önemli tarımsal etkinlik de sığır besiciliğidir. Elde edilen sütler, 1970’lerde yaygınlaşan süt ürünleri tesislerinde değerlendirilir. İlçe tanmına katkıda bulunan başlıca kurum Kazova Tarım İşletmesi’dir.

İlçedeki en önemli sanayi kuruluşu Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ’ye (TÜRKŞE-KER) bağlı, 1934’te işletmeye açılan ve sonradan ispirto ve makine fabrikalarının da eklenmesiyle genişletilen Turhal Şeker Fabrikası’dır. Günde 7 bin ton şeker pancarı işleme kapasitesi olan Turhal Şeker Fabrikası Türkiye’nin en büyük şeker fabrikasıdır. 1988-89 döneminde 173,5 gün süren kampanya sonucunda 1.086.000 ton şeker pancan işlenen Turhal Şeker Fabrikası’nda 126.650 tonu kristal şeker ve 4.550 tonu küp şeker olmak üzere toplam 131.200 ton şeker üretilmiştir. Makine fabrikasında ise Türkiye’deki şeker fabrikaları için yedek parçaların yanı sıra başka sanayi kuruluşları için çeşitli makine donanımı üretilir.

Şeker, ispirto ve makine fabrikalarının atıkları Yeşilırmak’ta önemli ölçüde kirlenmeye neden olmaktadır. İlçede aynca metal eşya ve tarım araçları üreten tesislerle orman ürünlerini işleyen işyerleri etkinlik göstermektedir.

İlçe topraklarında antimon, kireçtaşı ve traverten yatakları vardır. Türkiye’deki en yüksek nitelikli antimon yataklarından biri Turhal ilçesindedir.

Tarihsel geçmişi Roma Dönemine dayanan Turhal yöresi, 1413’te Osmanh toprak-lanna katıldı. 19. yüzyıl sonlarında Sivas vilayeti Tokat sancağının Merkez kazasına bağlı bir nahiye olarak yönetilen Turhal 1944’te ilçe yapıldı.

Kazova’nın kuzeybatısında ve Yeşilırmak’ m kenarında kurulmuş olan kent, ilçenin orta kesiminde yer alır. Eskiden küçük bir yerleşmeyken şeker fabrikasının kuruluşundan sonra hızla gelişerek Tokat’tan sonra ilin ikinci büyük merkezi durumuna geldi; 1950’de 9.513 olan nüfusu 1970’te 28 bini, 1980’de 46 bini, 1985’te de 60 bini aştı. Tarihsel yerleşme merkezi kale çevresinde olan kentte bir küçük sanayi sitesi vardır. Zile ile Amasya’yı Tokat’a bağlayan yolla-nn kesiştiği noktada yer alan kentten Sivas-Samsun Demiryolu geçer. İl merkezi Tokat’a uzaklığı 45 km’dir. Kentteki başlıca sağlık kurumu Turhal Devlet Hastanesi’dir.

Turhal Belediyesi 1892’de kurulmuştur. Nüfus (1985) ilçe, 119.902; kent, 60.097.

Yorum yazın