Tuna Nehri

Tuna Irmağı, Almanca donau. Çekçe dunaj, Sırp-Hırvat dilinde ve Bulgarca du-nav, Rumence dunArea, Rusça dunay, Vol-ga’dan sonra Avrupa’nın ikinci uzun ırmağı. AFC’deki Kara Örmanlar’dan (Schwarzwald) doğar. Avrupa’nın güneydoğu kesiminde yaklaşık 2.850 km’lik bir yol kat ettikten sonra Karadeniz’e dökülür.

AFC, Avusturya, Çekoslovakya, Macaristan, Yugoslavya, Bulgaristan, Romanya ve Sovyetler Birliği topraklarından geçen Tuna Irmağının havzası yaklaşık 816.000 km2 genişliğindedir. Bu alanın yaklaşık yüzde 56’sının sularını ırmağa sağ yakasından kanşan ve Alp Dağlanyla öbür dağlık bölgelerden beslenen akarsular toplar. Irmağın yıllık ortalama debisi 7.193 mVsn’dir.

Tuna Kara Ormanlar’ın doğu yamaçlarından, Breg ve Brigach adlı iki küçük pınar olarak doğar. Bu kaynak sulan Donaueschingen’de birleşir ve ırmak kuzeydoğu doğrultusunda, dar ve kayalık bir yatakta yoluna devam eder. Ingolstadt’la Regensburg arasında Schwaben ve Franken juralarını aşarak, sol yakasında güzel manzaralı, kanyon benzeri bir vadi oluşturur. Sağ yakasında ise Alp Dağlarından inen kollarının oluşturduğu kalın bir çökel tabakasıyla kaplı Bavyera Platosu uzanır. Irmak Regensburg’da en kuzey noktasına ulaştıktan sonra güneye dönerek Passau’dan geçer ve Avusturya’ya girer. Avusturya’da, Bohemya Ormanının (Böhmer Wald) yamaçlannı yararak dar bir vadi oluşturur. Çekoslovakya’da Bratislava yakınındaki Macar Kapılan Boğazından çıktıktan hemen sonra Küçük Macaristan Ovasına girer. Bu bölgede kıyıları alçalan ırmağın genişliği 1,5 km’yi aşar. Komârno’nun doğusunda, Batı Karpat ve Dunântül dağları arasındaki Visegrâd Boğazına giren ırmak, Budapeşte’yi ve Büyük Macaristan Ovasım geçtikten sonra Demir Kapı Boğazına ulaşır. Bu arada başlıca kolları olan Drava, Tisza ve Sava’yla birleşir. 1970’lerde Demir Kapı Boğazında büyük bir hidroelektrik santralı inşa edilmiş ve ırmağın akışını düzenlemek üzere kanallar açılmıştır. Demir Kapı’nın ötesinde geniş bir ovaya giren Aşağı Tuna Irmağının güneyinde Tuna Ovası (Bulgaristan), kuzeyinde ise Valahya (Eflâk) Övası (Romanya) uzanır. Câlaraşi’nin batısında Romanya’ya giren Tuna Irmağı Cemavodâ’ya kadar kuzeydoğu, buradan Galati’ye kadar da kuzey doğrultusunda akar. Galaji’de aniden yön değiştirerek doğuya yönelir. Tulcea yakınlarında, yaklaşık 80 km doğudaki Karadeniz’e dökülen üç kola ayrılarak geniş bir delta oluşturmaya başlar. Tuna Irmağının aşağı çığırında büyük çapta yük taşımacılığı yapılır; yukarı çığın ise önemli bir elektrik enerjisi kaynağıdır.

Etiketler: , , , , , , , , , ,

Yorum yazın