Tortum Hakkında Bilgiler

Tortum Hakkında Bilgiler

Tortum, topraklarının küçük bir bölümü Doğu Anadolu Bölgesi, büyük bölümü ise Karadeniz Bölgesi sınırlan içinde kalan, Erzurum iline bağlı ilçe ve ilçe merkezi kasaba. Yüzölçümü 1.940 km: (1986) olan Tortum ilçesi kuzeyde Artvin ili ve Uzundere ilçesi, doğuda Öltu ve Narman ilçeleri, güneyde Pasinler ilçesi ve Merkez ilçe, güneybatıda Ilıca (9 Mayıs 1990 tarihli ve 3644 sayılı yasayla ilçe olmuştur), batıda da İspir ilçeleriyle çevrilidir.
Akarsu vadileriyle derin biçimde parçalanmış olan ilçe toprakları, ilin kuzey kesiminde yer alır. Çok engebeli olan bu toprakların kuzey kesimini Deve Dağı, kuzeydoğu kesimini Akdağ (3.047 m), doğu ve güney kesimini Kargapazarı Dağları, batı kesimini de Mescit Dağı(*) engebelendirir. Doğu Karadeniz Sıradağlarının(*) iç sıralarının en yüksek dağı olan Mescit Dağının 3.239 m’ye erişen doruğu ilçe sınırları içindedir. Doğal bitki örtüsü açısından fazla zengin sayılmayan ve yer yer sarıçam topluluklarına rastlanan dağların yüksek kesimlerinde yazın çayırlarla örtülen yaylalar vardır. İlçe topraklarından kaynaklanan sulan Oltu Çayının başlangıç kolları ile bu akarsuyun başlıca kolu olan Tortum Çayı toplar. Eskiden Tortuma bağlı olan Üzundere ilçesindeki Tortum Gölü(*) Türkiye’deki heyelan göllerinin en ilginçlerinden biridir.

Büyük bölümü kırsal kesimde yaşayan ilçe halkı geçimini tarımdan sağlar. Yetiştirilen başlıca bitkisel ürünler patates, buğday, arpa, elma ve çavdardır. Az miktarda dut, ceviz, baklagiller ve soğan da yetiştirilir. Yüksek kesimlerindeki yaylalar hayvancılık açısından önem taşır. Arıcılık da yapılan ilçenin bazı köylerinde yünlü dokuma tezgâhları vardır. İlçenin yörede tanınan başlıca tanmsal ürünü kızılcık pestilidir.

İÖ 7. yüzyıl ortalarında göçebe İskitlerin yerleştiği yörenin Erzurum’la(*) ortak bir geçmişi paylaştığı sanılır. Yöreye 11. yüzyıl sonlarında Tortum adlı bir Türkmen aşiretinin yerleştiği ileri sürülür. Daha sonra bu aşiretin adıyla anılmaya başlayan yöre, 19. yüzyıl sonunda Erzurum vilayetinin Merkez sancağına bağlı bir kaza olarak yönetiliyordu. Kaza merkezi ise günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesi sınırları içinde yer alan ve adı Yokuşlu olarak değiştirilmiş olan Nihah köyündeydi.

Sonradan bugünkü yerine taşınan ilçe merkezi, Tortum Çayı vadisinde kurulmuş, küçük ve gelişmemiş bir yerleşmedir. İlçenin güney kesiminde yer alan kasabadan Artvin’i Erzurum’a bağlayan karayolu geçer. Tortum kasabası bu yolla il merkezi Erzurum’a 53 km uzaklıktadır.

İlçedeki başlıca tarihsel yapı Tortumkale köyündeki Tortum Kalesi’dir. Çamlıyamaç (bugün Uzundere ilçesinde) ve Bağbaşı köylerinde Hıristiyanlığın ilk dönemlerine ait bazı kilise kalıntıları, ilçenin çeşitli kesimlerinde ise kale kalıntıları vardır.

Tortum Belediyesi 1890’da kurulmuştur. Nüfus (1985) ilçe, 46.900; kasaba, 5.231.

Yorum yazın