Sultanhisar

Sultanhisar, Ege Bölgesi’nde, Aydın iline bağlı ilçe ve ilçe merkezi kasaba. Yüzölçümü 267 knr’dir. Doğuda Nazilli, güneyde Yenipazar ilçeleri, güneybatıda Merkez ilçe, batıda Köşk ilçesi (9 Mayıs 1990 tarihli ve 3644 sayılı yasayla ilçe olmuştur), kuzeyde de İzmir iliyle çevrilidir.

İlin kuzey kesiminde yer alan ilçe topraklarını Aydın Dağları)*) engebelendirir. Güneyde, Büyük Menderes Övası(*) üstündeki verimli düzlükler ilçenin başlıca tarım alanıdır. İlçe sularını Büyük Menderes Irmağı)*) toplar; bunların başlıcaları Atça ve Malgaç dereleridir. Aydın Dağlarının yüksek kesimleri kuzeyde, Büyük Menderes Irmağı da güneyde doğal sınır oluşturur.

Büyük bölümü kırsal kesimde yaşayan ilçe halkı geçimini tarımdan sağlar. Başlıca bitkisel ürünler zeytin, incir, üzüm, çiğit ve pamuktur. 1984’te ilin Merkez ilçeden sonra en çok zeytin üretilen ilçesi Sultanhisar’ dı. İlçedeki başlıca sanayi kuruluşları çırçır atölyeleri ile zeytinyağı fabrikalarıdır. Az miktarda turunçgil de yetiştirilen ilçede hayvancılık pek gelişmemiştir.

Çok eski bir yerleşim alanı olan Sultanhisar yöresi, İlkçağda Karia bölgesinin kuzey kesiminde yer alıyordu. Hititler’den sonra Frigler ve Lydialıların denetiminde kaldı; İÖ 6. yüzyılda Perslerin egemenliğine girdi. İonlar ile Spartalı göçmenlerin yaşadığı yöredeki en önemli kent Nysa’ydı(*). Makedonya, Selevkos ve Pergamon (Bergama) yönetimlerinden sonra İÖ 64’te Roma’ya bağlandı. Bizans yönetiminin ardından 1280’de Menteşeoğullarınm eline geçen yöre, 1308’de Aydınoğullarının egemenliğine girdi, 15. yüzyılda da Osmanlı topraklarına katıldı. 1828-30 arasında devlete karşı ayaklanan Atçalı Kel Mehmed yöreye egemen oldu. 19. yüzyıl sonlarında Aydın vilayeti. Aydın sancağının Nazilli kazasına bağlı bir nahiyeydi. Halkının bir bölümü Rumlardan oluşan yöre, Haziran 1919’dan 5 Eylül 1922’ye değin, zaman zaman el değiştirerek Yunan işgalinde kaldı. 15 Haziran İ919’da Yörük Ali Efe’nin Malgaç Köprüsü’nde Yunan güçlerine karşı düzenlediği baskın, Kurtuluş Savaşı sırasında Kuva-yı Milliye’ nin ilk askeri başarısı olarak bilinir. Yöre 1958’de ilçe yapıldı.

İÖ 1. ve İS 3. yüzyıllardaki şiddetli depremlerden zarar gören Nysa halkınca daha alçaktaki Büyük Menderes Ovasının kenarında kurulmuş olan kasaba, ilçenin güney kesiminde yer alır. İl merkezine yakınlığı nedeniyle fazla gelişmemiştir. E-24 Karayolu ile Aydın ı Denizli’ye bağlayan demiryolunun geçtiği kasaba Aydın kentine 29 km uzaklıktadır.

İlçedeki başlıca tarihsel yapılar Nysa kenti kalıntılarının bulunduğu alandadır.

Sultanhisar Belediyesi 1947’de kurulmuştur. Nüfus (1985) ilçe, 22.086; kasaba, 5.491.

Yorum yazın