Songaylar

SONGAYLAR, Batı Afrika’da halk. Orta Nijer kıyılarında Ninninke-Kandi arasında yaşayan Songaylar «0000(1 kişi kadardır. Tuaregler ve Pöllerle melezleştikleri sanılır.

— Tar. Songaylann balşıca kabileleri Nijer kıyısında Niamey’in yukarısında yerleşmişti. VII. yy.dan önce bu bölgede «gov» denilen avcılar ve «sorko» denilen balıkçılar yaşıyorlardı. Haussalann baskısından kaçmak için, VII. yy. boyunca nehrin yukarı kısmına göçtüler ve Lemtas Berberileriyle karıştılar. Songay devleti VII. yy.da kuruldu. Başa geçen hükümdarlar 1335’e kadar Ca (Za), bu tarihten sonra da Sonni, Sun, San veya Şi unvanlarını aldılar. Songay hükümdarlarından Ca Kosoy, Müslümanlığı kabul etti (XI. yy.) ve Gao şehrini merkez yaptı. Songay devleti, hükümdar Ca Asi-boy zamanında Mali krallığıyle birleşti (1325). Mali kralı Gongon Musa (veya Kankan Musa) 1325’te Songay krallarından Co Asıboy’un (veya Asıbay) iki oğlunu rehin olarak Mali’ye götürdü. Songay devleti, Ali Ber’in tahta çıktığı zaman (1464) Mali krallığının hâkimiyetinden kurtularak bağımsızlığına kavuştu; Timbuktu (1468) ve Dyennei’yi (1473) alarak sınırlarını genişletti. Ali Ber, din ve bilim adamlarına karşı sert ve kötü davrandığı için halk tarafından sevilmedi, ölümünden sonra (1492) yerine oğlu Bakari geçti. Bir yıl sonra da Ali Ber’in kumandanlarından Mu-hammedu Ture tahtı ele geçirdi ve Aski-ye hanedanını kurdu. Müslümanlığı kabul etmekle birlikte başka dinlerden olanlara iyi davranan Muhammedu, 1496-1497 yıllarında hacca gitti. Orada Abbasî halifesi Mütevekkil ile görüştü. Mütevekkil tarafından Sudan topraklan halifesi tayin edildi. Muhammedu İdarî, ekonomik ve eğitim alanında birçok ıslahat yaptı. Oğlu Musa tarafından tahttan indirilerek (1528) Nijer’de bir adaya sürüldü ve orada öldü (1538). 1528’den 1591’e kadar Songay devleti yeteneksiz hükümdarlar elinde geriledi. Fas sultanı Ahmed Mansur’un gönderdiği ordu Tondibi’de Songay hükümdarı İshak’ı yenerek Gao’ya girdi (1591) ve bu devlete son verdi. (M)

Yorum yazın