Şişli ilçesi

Şişli ilçesi
Şişli, İstanbul kentini oluşturan ilçelerden biri. Yüzölçümü yaklaşık 30 km2’dir (1986). Kuzeyde Sarıyer, doğuda Sarıyer ve Beşiktaş, güneydoğuda gene Beşiktaş, güneyde Beyoğlu, batıda da Kâğıthane (19 Haziran 1987 tarihli ve 3392 sayılı yasayla ilçe yapılmıştır) ilçeleriyle çevrilidir. İstanbul’un Rumeli yakasında ve tümüyle kentsel alan içinde yer alır.

Şişli ilçesinin bugünkü sınırları içinde 19. yüzyıla değin önemli bir yerleşim hareketi olmadı. Bu yüzyılda Elmadağ, Harbiye, Osmanbey ve Maçka semtleri belirmeye başladı. Daha sonra Kurtuluş olarak adlandırılan Tatavla ile Pangaltı da yörenin en eski semtlerindendir. Dersaadet Tramvay Şirketi’nin 1881’de aldığı imtiyazla Karaköy’ü Tepebaşı ve Taksim üzerinden Pangaltı, Tatavla ve Şişli’ye bağlayan tramvay hattını açması, yöredeki yerleşim alanlarının daha da gelişmesini sağladı. Günümüzde Beyoğlu adıyla anılan Pera yerleşim merkezinin gelişmesine bağlı olarak beliren bu semtler, 20. yüzyıl başlarında Cumhuriyet ve Halaskârgazi caddeleri ile Şişli’deki alanın çevresinde yer alan konutlardan oluşuyordu. Konut alanlarının hemen ardında sebze, meyve ve çiçek yetiştirilen bahçeler ile bostanlar yer alıyordu. İlçe alanının önemli bir bölümünde bitkisel üretim yapılan çiftlikler vardı. Bunlardan biri de Balmumcu Çiftlik-i Hümayunu’ydu. Bu çiftlikte II. Abdülhamid’in girişimiyle 1899’da, günümüzde Etfal HastanesiÇ) adıyla anılan Hamidiye Etfal Hastahane-i Âlisi açıldı. Şişli yöresinde kurulan ilk önemli sanayi tesisi 1893’te açılan yabancı sermayeli Bomonti-Nektar Bira Fabrikası’ dır. Türkiye’de fabrikasyon yoluyla bira ilk kez 1912’de Bomonti-Nektar Birleşik Bira Fabrikası adını alan bu tesiste üretildi.

1950’lerde konut alanı hızla gelişen Şişli, yüksek gelir gruplarının yerleştiği seçkin bir semt durumuna geldi. Levent mahallesinin kuruluşu da bu döneme rastlar. Hızlı büyüme sonucunda, daha önce Beyoğlu’na bağlı olan Şişli yöresi 1954’te ayrı bir ilçe yapıldı. Öte yandan Bomonti ile ilçe sınırları dışında kalan Levent’in batısına düşen kesimlerde bazı sanayi tesisleri kuruldu. 1970’lere gelindiğinde kuzey ve batıdaki bazı küçük kesimleri dışında hemen bütün ilçe, modern apartmanları ve işyerlerini barındıran yoğun bir yerleşim merkezine dönüşmüş bulunuyordu. Beyoğlu’nun İstiklal Caddesi’nde odaklaşan, İstanbul’un en gözde alışveriş merkezi, bu yıllarda Nişantaşı ve Osman-bey’deki Rumeli ve Halaskârgazi caddelerine kaydı. Şişli’yi Sarıyer’e bağlayan Büyük-dere Caddesinin batı kesimi ve eskiden Şişli’ye bağlı Kâğıthane ile eski bir köy olan Âyazağa yöreleri ise çeşitli çapta sanayi kuruluşları tarafından dolduruldu.

Kırsal nüfusu olmayan ilçede birçok sağlık, eğitim ve kültür kurumu vardır. Türkiye’nin en önemli banka ve sigorta şirketleri ile ticari kuruluşlarının merkezleri, büyük şube ve büroları Şişli ilçesindedir. Açık Hava Tiyatrosu, Cemal Reşit Rey Konser Salonu, Lütfi Kırdar Spor Salonu (eskiden Spor ve Sergi Sarayı), Ali Sami Yen Stadyumu ile birçok sinema ve tiyatronun yanı sıra İstanbul Teknik ve Yıldız üniversitelerinin bazı bölümleri Şişli ilçesindeki başlıca kültür ve öğretim kurumlandır.

İlçedeki başlıca anıtsal yapılar Abide-i Hürriyet(*), Harbiye “Âtatürk Anıtı” (1937) ile eskiden süvarilere ait bir kışla, daha sonra askeri bir motor onanm okulu olarak kullanılan binanın yerinde yapılan Şişli Camisi’dir (1945-49). Âtatürk Evi olarak bilinen 1908 tarihli bina İstanbul Belediyesi tarafından onarılarak 1943’te İnkılap Müzesi (Şişli Atatürk Müzesi) adıyla ziyarete açılmıştır. Eskiden halkının bir böiümü Rum, Ermeni, Gürcü, Bulgar ve Levanten-lerden oluşan Şişli ilçesinin çeşitli kesimlerinde bu cemaatlere ait bazı kiliseler, hastaneler, bakımevleri ve okullar vardır.

Cumhuriyet’ten önce kurulup birçok aşamadan geçen Şişli Belediyesi, 1984’teki düzenlemeyle İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı bir ilçe belediyesi durumuna etirilmiştir.

Yorum yazın